و بتوسّط چه فردى و به راهنمائى چه شخصى بايد انجام گيرد ؟ و آيا انسان سر خود و بدون رهبر و دليلِ راه مىتواند پا به عرصهء عرفان و قدم در راه سلوك إلى الله بگذارد و اين عقبات صعب و اوديهء هائله را بدون بلد و عارف به طريق طىّ نمايد يا خير ؟ علّت انحصار شناخت امام عليه السّلام در عرفان و سلوك إلى الله در پاسخ به سؤال اوّل بايد گفت : شناخت امام عليه‌السّلام بر دو گونه است : اوّل شناخت اجمالى ؛ يعنى معرفت پدر ، مادر ، فرزندان ، برادران ، خواهران ، كيفيّت زندگانى ، حشر و نشر با مردم ، تاريخى كه در آن بُرهه زندگانى نمودند ، و مسائلى كه در طول حيات با آن مواجه مىگشتند ، ميزان علم امام در فنون مختلفه به قدر وسع و سعهء متتبّع ، مقابله با عوامل مختلف متطرّقه در طول زندگانى ، و در يك كلام : شناخت تقريبى مسائل اجتماعى و علمى و فرهنگى امام عليه‌السّلام . اين نوع معرفت را ما معرفت شناسنامه‌اى مىناميم . ولى آيا در عالم ثبوت ، حقيقت امام عليه‌السّلام به همين مقدار محدود مىشود ؟ و آيا ماوراء اين مسائل ، حقائقى و عوالمى وجود ندارد كه ما از آن بىاطّلاع باشيم ؟ و آيا مقام ثبوت امام با اثبات تفاوتى ندارد ؟ و آيا آنچه را كه ما از ظواهر اعمال و كردار و گفتار امام عليه‌السّلام مىبينيم و مىشنويم ، به مقدار نورانيّت و حقائق منطويهء در وجود امام است ، يا اينكه مطلب چيز ديگرى است ؟ در اينجا به مطلب دوّم كه شناخت حقيقى و واقعى امام عليه‌السّلام است مىرسيم . اختلاف و افتراق بين امام عليه‌السّلام و سائر افراد - بأىِّ نحوٍ كان - اختلاف و تمايز جوهرى است ، نه صرفاً امتياز در أعراض و صفات ظاهرى . علوم و مُدركات انسانها به جميع اصناف و طبقات ، بر اساس صُوَر مرتسمه و علوم حصولى در تعيين آنها مىباشد . و اين علوم و مدركات از حواسّ ظاهر منبعث شده ، و با جمع و تفريقهائى در ذهن آدمى منقوش مىگردند . بلى ؛ ممكن است انسان با رياضاتى شرعيّه و شرائطى كه موجب تزكيهء نفس گردد ، بسيارى از مدركات خود را از طريق باطن و با انكشاف عوالم