كمال و معرفت اطلاق شده است . در رتبهء اوّل چنانچه دربارهء انبياء و رسل الهى گذشت ، مقصود همان وصول به مقام و حقيقت توحيد در مرحلهء لا إله إلّا الله است ، و در اين مرتبه همهء انبياء الهى به اين مقام رسيده‌اند ؛ و امّا در رتبهء دوّم به بعضى از آنان مانند حضرت ابراهيم عليه‌السّلام در آخرت وعده داده شده است : ( وَ إِنَّهُ فِى الْآخِرَةِ لَمِنَ الصَّالِحين ) [ 1 ] و اين مقام اختصاص به رسول گرامى اسلام و اهل بيت معصومين او و اولياى الهى در شريعت محمّديّه دارد ، كه با پيروى از دستورات راستين اسلام و همّتى عالى و اخلاص عمل و صدق نيّت ، يكى پس از ديگرى از قلل رفيعهء عوالم معنا صعود نموده ، تا بالأخره در مقام منيع توحيد ذاتى از همهء شوائب كثرت در گذشته ، و نه تنها با ادراك حقيقت توحيد افعالى و صفاتى و اسمائى ، بلكه با محو ذات و انمحاء در حقيقت وجود بالصّرافهء حضرت حقّ ، هيچ ردّ پائى از تعيّن و تشخّص براى خود باقى نگذاردند . أميرالمؤمنين عليه السّلام در اين باره عرض مىنمايد : وأنِر أبصارَ قُلوبِنا بضِياءِ نَظَرِها إلَيكَ حَتّى تَخرِقَ أبصارُ القُلوبِ حُجُبَ النّورِ فتَصِلَ إلَى مَعدِنِ العَظَمَةِ ، وَ تَصيرَ أرواحُنَا مُعَلَّقَةً بعِزِّ قُدسِكَ . [ 2 ]

--> [ 1 ] - سوره البقرة ( 2 ) ذيل آيه 130 . [ 2 ] - بحارالأنوار ، ج 91 ص 98 ، باب 32 : أدعية المناجاة ؛ مناجاة الشّعبانيّة .