الشيخ رسول جعفريان وديگران
87
نقد و بررسى منابع سيره نبوى (فارسى)
اما هر چه هست ، چنين سيرهاى كه عايشه و عروه نقش اصلى را در آن ايفا مىكنند و بيش از نصف روايات را به خود اختصاص دادهاند ، نمىتواند داراى جامعيت و مصونيت از تحريف باشد . به قسمتى از اين تحريفات در بخش سوم اشاره خواهيم كرد . 3 . يكى ديگر از ويژگيهاى روايات آل زبير كه جلب توجه مىكند ، نقش ابو بكر و زبير و منسوبين به اين دو است . به خصوص روايات مربوط به ايام آخر عمر رسول خدا ( ص ) . اين روايات به گونهاى است كه موقعيت ممتاز و نيز شايستگى ابو بكر را براى جانشينى رسول خدا ( ص ) به خواننده القا مىكند . نمونهاى از نقلهاى زبيريان دربارهء ابو بكر به اين شرح است : خطبهء پيامبر ( ص ) در زمان بيمارى و سفارش دربارهء انصار و اعلام : « سدّوا الأبواب الّا باب أبى بكر » « 1 » كه ساختگى بودن آن حتمى است ؛ دستور آن حضرت مبنى بر اين كه ابو بكر در زمان بيمارى به جاى او نماز بخواند ؛ « 2 » دستور آوردن قلم و كاغذ براى وصيت به خلافت ابو بكر ؛ « 3 » اختلاف صحابه دربارهء محل دفن پيامبر ( ص ) و تعيين آن با كلام ابو بكر ؛ « 4 » همچنين شايستگيها و ويژگيهاى او در طول دوران رسالت ؛ مانند اسلام ابو بكر « 5 » دفاع او از پيامبر ( ص ) به هنگام آزار قريش ؛ « 6 » ديدار همه روزهء رسول خدا ( ص ) از خانه ابو بكر ، « 7 » تصميم بر هجرت به حبشه ؛ « 8 » هجرت به مدينه ؛ همراهى او با پيامبر ( ص ) در غار و مسائل مربوط به هجرت ؛ « 9 » بيمارى ابو بكر در مدينه پس از هجرت ؛ « 10 » ملامت ابو قحافه ، ابو بكر را به خاطر آزاد كردن غلامانش و نزول آيات ششم تا آخر از سورهء ليل و تأييد كار ابو بكر ؛ « 11 » نقش او در فتح مكه و حنين ؛ « 12 » ملازمت ابو بكر با پيامبر ( ص ) در حجة الوداع و . . . « 13 » اين قبيل نقلها ، به روشنى تلاشى است براى رفع هر گونه شبهه و اشكال در جانشينى خليفهء اول .
--> ( 1 ) . تاريخ طبرى ، ج 3 ، ص 194 ؛ طبقات الكبرى ، ج 2 ، ص 227 . ( 2 ) . طبقات الكبرى ، ج 3 ، ص 134 ؛ انساب الاشراف ، ج 2 ، ص 229 . ( 3 ) . طبقات الكبرى ، ج 2 ، ص 225 ؛ انساب الاشراف ، ج 2 ، ص 209 . ( 4 ) . طبقات الكبرى ، ج 2 ، ص 292 . ( 5 ) . همان ، ج 3 ، ص 75 . ( 6 ) . سيرة النبويه ، ج 1 ، ص 309 و 310 ؛ تاريخ طبرى ، ج 2 ، ص 332 . ( 7 ) . انساب الاشراف ، ج 10 ، ص 63 . ( 8 ) . انساب الاشراف ، ج 1 ، ص 236 - 235 ؛ سيرة النبويه ، ج 2 ، ص 12 . ( 9 ) . طبقات الكبرى ، ج 1 ، ص 227 و ج 3 ص 128 و 129 ؛ تاريخ طبرى ، ج 2 ، ص 377 ؛ انساب الاشراف ، ج 10 ، ص 60 . ( 10 ) . سيرة النبويه ، ج 2 ، ص 238 . ( 11 ) . سيرة النبويه ، ج 1 ، ص 341 . ( 12 ) . مغازى ، ج 2 ، ص 890 . ( 13 ) . مغازى ، ج 2 ، ص 1094 ؛ طبقات الكبرى ، ج 8 ، ص 166 .