مقدمه نخستين قدم در شناخت سيره نبوى ، بررسى و ارزيابى منابع سيره است . تاكنون در اين باره تلاشهاى فراوانى صورت گرفته ، اما هنوز ابعاد ناشناخته‌اى وجود دارد كه لازم است مورد بازشناسى قرار گيرد . در اين زمينه ، مهمترين كار ، بررسى چگونگى پديد آمدن نخستين سيره‌ها و پس از آن ، كشف ارتباط و پيوند آثار تدوين شده به لحاظ اقتباس و تأثير و تأثر ميان آثار اوليه است . تطور دانش سيره نگارى در قرون بعد نيز يكى از مسائل اساسى در شناخت منابع سيرهء نبوى است كه لازم است با دقت ، فراز و نشيبهاى موجود در آن ، شناخته و نقادى شود و فضاى علمى ، مذهبى و تاريخى حاكم بر قرون مختلف ، كه تأثير قابل توجهى بر نگاشته‌هاى تاريخى اين دورانها داشته ، مورد توجه قرار گيرد . به هر روى ، شناخت سيرهء نبوى ، بدون شناخت درست منابع و مأخذ آن ، دشوار بوده و در اين زمينه ، در زبان فارسى پژوهش جدى كمتر صورت گرفته است ؛ پژوهشى كه مىتواند به دانشجويان رشته تاريخ - كه در مقاطع مختلف تحصيلى نياز به آشنايى دقيق با منابع و مأخذ تاريخ اسلام دارند - كمك شايان توجهى بنمايد . مجموعه حاضر كه حاصل تلاش دانش پژوهان گروه تاريخ پژوهشكده حوزه و دانشگاه است ، با هدف تبيين برخى از ابعاد سيرهء نبوى نگاشته شده است . در اين پژوهش ، موضوعات مختلفى از مسائل مربوط به منابع سيرهء نبوى انتخاب شده و دربارهء آن بحث و تحقيق صورت گرفته است . موضوع نخستين مقاله ، بررسى ديدگاههاى مذهبى ابن هشام در قياس با ابن اسحاق است . حاصل سخن در اين مقاله ، آن است كه بر خلاف مشهور كه گفته شده است ابن هشام موضع ضد شيعى داشته و برخى مطالب ابن اسحاق را حذف كرده ، ابن هشام مطالب با ارزشى دربارهء امام على ( ع ) از خود و به نام خود بر سيره افزوده كه در سيرهء ابن اسحاق نبوده است . دومين مقاله ، گزارشى است از سه كتاب الدرر ، الاستيعاب و حجة الوداع ( از ابن عبد البر اندلسى ) كه از عربى ترجمه شده و طى آن به چگونگى آثار ابن عبد البر در سيرهء نبوى پرداخته شده است . سومين مقاله ، نقش خاندان زبير در تدوين سيرهء نبوى است . در اين مقاله ، تأثير