در دوران رسالت بر كسى پوشيده نيست . پس از رحلت رسول خدا ( ص ) كه در مدينه سه گروه بر سر مسأله خلافت با هم به نزاع پرداختند ، يعنى انصار ، قريش ميانه‌رو و گروه اندكى كه از على ( ع ) دفاع مىكردند ، زبير جزو مدافعان على ( ع ) درآمد . همچنين وى از جمله افراد شوراى شش نفره‌اى بود كه عمر تصميم‌گيرى دربارهء خليفه پس از خود را به آنان سپرد . در اين ميان ، ارتباط اين خاندان با اسما دختر ابو بكر و همسر زبير از يك سو « 1 » و عايشه همسر رسول خدا ( ص ) و خالهء فرزندان زبير از سوى ديگر ، بسيار قابل تأمل و توجه است . چنان كه در ادامهء همين بحث خواهد آمد ، عروة بن زبير ، كه سهم زيادى در نقل اخبار سيره دارد ، تربيت شدهء عايشه است . بنابراين ، آل زبير از جمله خاندانهاى متنفذ و تاريخ ساز مدينه بوده‌اند ؛ چرا كه سيرهء نبوى ميراث اهل مدينه است . مدينه به عنوان دار الهجره و مكانى كه وقايع مهم تاريخ اسلام در آن به وقوع پيوست و نيز وجود مهاجرين و انصار و فرزندان آنان در مدينه ، زمينه ساز چنين حركت علمى بوده است ؛ از اين رو طبيعى است كه آل زبير نقش مهمى در اين نهضت ايفا كرده باشند . با توجه به اين مطالب ، شناخت روايات آنان ما را در ارائهء هر چه صحيح‌تر از وقايع عصر نبوى ( ص ) يارى خواهد داد . اينك به نتايجى كه در اين زمينه به دست آمده ، مىپردازيم . چنان كه ملاحظه خواهد شد ، كتابهايى كه براى استخراج گزارشهاى آل زبير مورد بررسى و تتبّع قرار گرفته ، عبارتند از : مغازى واقدى ، سيرهء ابن هشام ، طبقات ابن سعد ، تاريخ خليفه ، انساب الاشراف بلاذرى ، تاريخ يعقوبى و تاريخ طبرى . مجموع روايات آل زبير در كتب ياد شده 782 گزارش است . « 2 » طبقات ابن سعد با

--> ( 1 ) . چنان كه عايشه ، ابو بكر را به عنوان پدر عروه به او معرفى مىكرد . ( ر . ك : مختصر تاريخ دمشق ، ج 9 ، ص 15 ) ؛ ابن ابى طاهر در سرودهء خود براى زبير بن به كار به ارتباط خاندان زبير با خليفهء اول اشاره كرده ، آنجا كه مىگويد : ما قال « لا » قط إلا فى تشهده * و لا جرى لفظه إلا على نعم بين الحوارى و الصديق نسبته * و قد جرى و رسول اللّه فى رحم ( تاريخ بغداد ، ج 8 ، ص 468 ) ( 2 ) . گفتنى است كه اين تعداد ، رواياتى است كه به گونهء « معنعن » در اين كتب نقل شده‌اند ( يعنى به شيوهء