نگران نخواهم بود كه مبادا حديثى نزدش بوده و آن را از وى نشنيده باشم » . « 1 » از اين رو عروه را داناترين فرد به اخبار عايشه دانسته‌اند . « 2 » عروه را از فقهاى عصر خلافت معاويه تا وليد بن عبد الملك « 3 » و نيز از جمله فقهاى سبعه شمرده‌اند . « 4 » در زمينه فقه نوشته‌هايى داشته كه در « واقعه حرّه » آنها را آتش زده است . « 5 » دليل اين كار روشن است . « 6 » تأسف شديد او را مىتوان از گفته‌اش كه « دوست داشتم هيچ يك اموال و فرزندانم را نداشتم كه آنها را از دست بدهم » « 7 » فهميد . عروه را نخستين سيره‌نويس قرن اول هجرى معرفى كرده‌اند . « 8 » نوشته‌هاى او را كهن‌ترين اسنادى دانسته‌اند كه دربارهء رويدادهاى زندگانى رسول خدا ( ص ) نگاشته شده است . « 9 » مغازى عروه كه بر تأليفات سيره‌نويسان پس از وى ، به ويژه مغازى ابن شهاب زهرى و موسى بن عقبه تأثير قابل توجهى داشته ، « 10 » بيشتر توسط پسرش هشام و ابن شهاب زهرى و ابو الاسود محمد بن عبد الرحمن معروف به « يتيم عروه » روايت شده است . ابو الاسود اين كتاب را در مصر انتشار داد و ابن لهيعه « 11 » آن را از او اخذ كرد . « 12 » با اين حال ، هشام معتقد بود كه يك هزارم احاديث پدرش را اخذ نكرده است . « 13 »

--> ( 1 ) . تاريخ مختصر دمشق ، ج 17 ، ص 7 و گفته‌اند : تفقّه عند خالته عائشة . سير اعلام النبلا ، ج 4 ، ص 421 . ( 2 ) . الجرح و التعديل ، ج 6 ، ص 396 . ( 3 ) . تاريخ يعقوبى ، ج 2 ، ص 240 و ص 282 و ص 292 . ( 4 ) . سير اعلام النبلا ، ج 4 ، ص 221 ؛ وفيات الاعيان ، ج 3 ، ص 255 ؛ ابن تغرى ، نجوم الظاهره ، ج 1 ، ص 228 ؛ سيوطى ، تدريب الراوى ، ج 2 ، ص 240 . ( 5 ) . طبقات الكبرى ، ج 5 ، ص 179 . ( 6 ) . اين حركت او بدون شك در ادامهء سياست منع از كتابت حديث بوده است . شاهد اين مطلب روايتى است كه ابو نعيم اصفهانى در حلية الاوليا ( ج 2 ، ص 176 ) نقل كرده است . ( 7 ) . طبقات الكبرى ، ج 5 ، ص 179 . ( 8 ) . ذهبى ، تاريخ ، حوادث سال 81 - 100 ، ص 424 . حاجى خليفه ، كشف الظنون ، ج 2 ، ص 1747 ؛ دورى ، بحث فى نشأة علم التاريخ ، ص 21 . واقدى به اين مطلب تصريح كرده است ( ر . ك : مصطفى اعظمى ، مغازى رسول اللّه لعروه ، ص 57 ، به نقل از : ابن كثير ، البداية و النهايه ، ج 9 ، ص 101 ) . ( 9 ) . روزنتال ، تاريخ تاريخنگارى در اسلام ، ج 1 ، ص 152 و نيز مقايسه كنيد با ص 84 ، پانويس شماره 1 همان كتاب . ( 10 ) . توضيح اين مطلب در فصل دوم خواهد آمد . ( 11 ) . فقيه و قاضى مصر ، در گذشته به سال 164 ه . ( ر . ك : سيوطى ، حسن المحاضرة فى تاريخ مصر و القاهره ، ج 1 ، ص 301 ) . ( 12 ) . سير اعلام النبلا ، ج 6 ، ص 150 . مقايسه كنيد با : تاريخ تاريخنگارى در اسلام ، ج 2 ، ص 214 . ابن نديم از كتابهايى كه نزد حسن بن عثمان زيادى ( م . 243 ه . ) بوده ، مغازى عروة بن زبير را نام برده است . ( ر . ك : الفهرست ، ص 123 ) . ( 13 ) . ذهبى ، تذكرة الحفاظ ، ج 1 ، ص 62 .