3 . مهمترين منابع استيعاب « 1 » * كتابها و نقلهاى موسى بن عقبه ( م . 141 ه . / 758 م . ) كه آنها را از سه طريق ، با سند متصل ، از مشايخ خود روايت كرده است . * كتابها و نقلهاى محمد بن اسحاق ( م . 151 ه . / 769 م . ) . او به يك طريق اكتفا نكرده و از طريق شاگردان معروف وى : مانند ابراهيم بن سعد ، زياد بن عبد اللّه بكّايى ، و يونس بن بكير - كه پيش از اين دربارهء آنها سخن گفتيم - كتاب ابن اسحاق را روايت كرده است . * كتابها و روايات محمد بن عمر واقدى ( 130 - 207 ه . / 747 - 823 م . ) كه عبارت است از : 1 . كتاب الطبقات ، كه محمد بن سعد ( م . 230 ه ) ، شاگرد واقدى از او روايت كرده است . 2 . كتاب التاريخ . ابن عبد البر اين كتابها را با سند از مشايخ خود روايت كرده است . * طبقات خليفة بن خياط « 2 » ( م . 240 ه / 854 م . ) * تاريخ خليفة بن خياط « 3 » * كتاب الموفقيات ، از زبير بن به كار ( م . 256 ه . ) « 4 » * التاريخ الكبير ، از ابن ابى خيثمه ، زهير بن حرب ( م . 279 ه . / 892 م . ) « 5 » * التاريخ الكبير ، از بخارى ( م . 256 ه . / 869 م . ) « 6 » * تاريخ ابى العباس محمد بن اسحاق بن ابراهيم السراج ( م . 313 ه . / 926 م . ) * ذيل المذيّل ، ابو جعفر محمد بن جرير طبرى ( م . 310 ه . / 922 م . ) « 7 » * المولد و الوفاة ، ابو بشر محمد بن احمد بن حماد دولابى ( 224 - 320 ه . / 838 - 932 م . )

--> ( 1 ) . وى در مقدمهء كتاب استيعاب منابع و نيز طرق خود را به آن كتابها آورده است . ( ر . ك : استيعاب ، ج 1 ، ص 20 - 24 ) . ( 2 ) . اين كتاب با تحقيق اكرم ضياء العمرى ( بغداد ، مكتبة العانى ، 1967 ) چاپ شده است . و ر . ك : استيعاب ، ج 1 ، ص 26 ، 120 ، 135 ، ج 2 ، ص 744 ، ج 3 ، ص 946 ، 962 ، 1078 ، ج 4 ، ص 1705 . ( 3 ) . تحقيق اكرم ضياء العمرى ( نجف ، مطبعة الآداب ، 1967 ) . همين چاپ مبناى چاپ دار القلم بيروت 1977 بوده كه ارجاعات ما به آن چاپ است . و نيز ر . ك : استيعاب ، ج 1 ، ص 11 ، 110 ، ج 2 ، ص 817 ، 835 ، ج 3 ، ص 888 ، 913 ، 1017 ، ج 4 ، ص 1304 ، 1457 ، 1537 . ( 4 ) . تحقيق سامى مكى العانى ( بغداد ، مطبعة العانى ، نشر ديوان الاوقاف ، 1972 ) و نيز ر . ك : استيعاب ، ج 1 ، ص 198 ، 255 ، ج 2 ، ص 442 ، 455 ، 987 ، ج 3 ، ص 1050 ، ج 4 ، ص 1655 ، 1784 . ( 5 ) . بخشى از اين كتاب در دانشگاه قرويين در فاس به شمارهء 244 بر جاى مانده . ر . ك : تاريخ التراث العربى ، ج 1 ، ص 513 . ( 6 ) . چاپ حيدر آباد ، 1941 . ( 7 ) . تحقيق محمد ابو الفضل ابراهيم ، دار المعارف قاهره ، 1977 .