در انتها از بيمارى پيامبر ( ص ) ، وفات آن حضرت و سپس از ذريه و اولاد و دختران آن حضرت - چه آنها كه در حيات ايشان درگذشتند و چه آنان كه پس از ايشان ماندند - مطالبى آورده است . و نيز شرح حالى از ابراهيم پسر پيامبر ( ص ) - از تولد تا وفاتش در شانزده ماهگى « 1 » - و مادرش ماريه نوشته است . او همچنين از كيفيت دفن ابراهيم و گريهء پيامبر ( ص ) براى وى و اين كه ابراهيم اوّلين كسى بود كه بر قبرش آب پاشيدند ، مطالبى آورده است . در انتهاى شرح حال ابراهيم ، وجهى در تفسير آيهء أَلا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ « 2 » به نقل از مجاهد بن جبر ( 20 - 103 ه . / 640 - 721 م . ) « 3 » تابعى و مفسر معروف آورده كه بر اساس آن ، سخن گفتن دربارهء صحابه ، از مصاديق « ذكر اللّه » است ؛ چرا كه سيرهء آنها ، تطبيق زندهء اسلام و اسوهء حسنه است . ابن عبد البر ، بدين طريق ، سيرهء پيامبر ( ص ) و موضوع خاص كتاب را كه شرح حال‌نگارى صحابه است - براى نشان دادن فضيلت و برترى پيامبر و اصحاب - با هم پيوند مىدهد . وى در ادامه به شرح حال صحابه پرداخته و پس از آن ، بخش اختصاصى مربوط به كنيه‌ها را آورده است ، سپس از زنان نوشته و در انتها به شرح حال آنها كه به كنيه مشهورند ، پرداخته است . شيوهء ابن عبد البر بحث بر اساس حروف الفبا ، آن هم به صورتى است كه ميان اندلسىها و مغربىها رواج داشته . اين ترتيب با ترتيب موجود در مشرق متفاوت است و بجاوى در تصحيح كتاب ، ترتيب آن را بر اساس ترتيب الفبايى شرقى مرتب كرده است . ارجاعات ما به اين كتاب ، بر اساس همين تحقيق است . ترتيب الفبايى در شرح حال‌نگارى صحابه ، شيوه‌اى است كه ديگر كسانى هم كه دربارهء صحابه كتابى نوشته‌اند ، آن را رعايت كرده‌اند : از جمله ابو عبد اللّه بن منده ( م . 395 ه . / 1005 م . ) در كتاب معرفة الصحابه ، ابن اثير ( 630 ه . / 1332 م . ) در اسد الغابه فى معرفة الصحابه ، و ابن حجر ( م . 852 ه . / 1460 م . ) در الاصابة فى تمييز الصحابه .

--> ( 1 ) . استيعاب ، ج 1 ، ص 54 - 61 . ( 2 ) . سوره رعد ، آيه 28 . ( 3 ) . وى از شمارى از صحابه روايت دارد و از قاريان مشهور و از آگاهترين صحابه به دانش تفسير است . ر . ك : تذكرة الحفاظ ، ج 1 ، ص 92 - 93 .