الشيخ رسول جعفريان وديگران

32

نقد و بررسى منابع سيره نبوى (فارسى)

ارجوزة فى اسماء النبى ( ص ) و شرحها ، « 1 » ابو عبد الله قرطبى رسالة فى السيرة و المولد النبوى ، شهاب الدين رعينى غرناطى ، ( م . 779 ه . / 1377 م . ) « 2 » رسالة فى السيرة و المولد النبوى ، ابو عبد الله محمد بن احمد بن على بن جابر اندلسى ( م . 780 ه . / 1378 م . ) . « 3 » ابن عبد البر و تأليف در سيره ابن عبد البر به كار تأليف دربارهء سيره و ابعاد آن پرداخت . اين امرى طبيعى بود ؛ زيرا وى به علم الحديث اشتغال داشت و حديث هم چيزى جز قول و فعل و تقرير صادره از رسول خدا ( ص ) نيست . سيره هم چهارچوب اين اقوال و افعال و تقريرات در يك سير زمانى ، از مبعث تا وفات آن حضرت ايشان است . اما دربارهء زندگى آن حضرت پيش از بعثت ، در الاستيعاب سخن گفته است . ابن عبد البر در اين كار مانند پيشينيان عمل كرده و كتاب سيرهء خود را با انتخاب اخبار عالى ارائه كرده و آن را به سيره و مغازى اختصاص داده است . وى از مبعث آغاز كرده و به وفات خاتمه داده است . البته ابن عبد البر در مقدمهء كتاب الاستيعاب « 4 » خود شرح حال مختصرى از تولد تا مبعث و نيز نسب ، نامها ، فضايل ، زنان و وفات حضرت آورده است ؛ « نكاتى كه سزا نيست عالمى آنها را نداند و ياد از آنها نيكوست ، چرا كه در شناخت مصحوب و صاحب براى عالم اهميت دارد . « 5 » ابن عبد البر در كتاب الدرر خود گفته است كه كتابى در رشتهء اعلام النبوه خواهد نوشت « 6 » و به همين دليل ، در اين باره در الدرر به طور مفصل سخن نگفته و تنها آنچه را كه با موضوع كتاب الدرر ارتباط دارد ، آورده است .

--> ( 1 ) . كشف الظنون ، ج 1 ، ص 90 . ( 2 ) . نسخهء خطى در دار الكتب المصريه ، ش 494 بخش تاريخ . ( 3 ) . نسخهء خطى در مجموعهء فوق الذكر . ( 4 ) . الاستيعاب ، ج 1 ، ص 25 . ( 5 ) . همان . ( 6 ) . الدرر ، ص 31 . اين كتاب به دست ما نرسيده و شايد مفقود شده باشد . اعلام النبوه مربوط به نشانه‌هايى است كه پيش از نبوت رخ داده و نيز معجزاتى كه پس از آن ، از آن حضرت صادر شده است .