ثابت شود كه ابن كثير مستقيم به اين كتاب مراجعه كرده ، نمىتواند منبع او در تمامى روايات واقدى باشد كه در البداية و النهايه آمده است . ابن كثير از تأليفات ديگر واقدى مانند مغازى ، تاريخ الكبير و آثار ديگر او ياد نكرده و اين حاكى از آن است كه ابن كثير اقوال واقدى را از منابع ديگر گرفته است . اين مطلب از طريق مقايسهء اخبارى كه ابن كثير از واقدى نقل كرده ، با آنچه در مغازى چاپ شده واقدى آمده و نيز آنچه طبرى از واقدى نقل كرده ، قابل اثبات است . كتاب مغازى واقدى را دكتر مارسدن جونز در سه مجلد چاپ كرده است . « 1 » اين كتاب از نخستين سريهء بعد از هجرت به مدينه آغاز مىشود و با اعزام سريهء اسامة بن زيد در جريان بيمارى پيامبر ( ص ) و نيز سفر نظامى او در آغاز روزگار ابو بكر پايان مىيابد . در بسيارى از رواياتى كه ابن كثير به نقل از واقدى دربارهء غزوات و سرايا آورده ، در كتاب چاپ شدهء مغازى ديده نمىشود ؛ در حالى كه ، با آنچه كه طبرى از واقدى آورده ، قابل تطبيق است . اين نشان مىدهد كه ابن كثير اقوال واقدى را از تاريخ طبرى گرفته است . دربارهء سريهء حمزة بن عبد المطلب و عبيدة بن ابى الحارث از پرچم سفيدى ياد شده كه پيامبر ( ص ) به دست آنان داد . اين خبر در مغازى چاپ شده نيامده ، اما در تاريخ طبرى آمده است . « 2 » همين طور در گزارش ابن كثير از غزوهء بواط آمده است كه همراه پيامبر ( ص ) دويست اسب سوار بوده و پرچم در دست سعد بن ابى وقاص قرار داشته است . اين خبر نيز در مغازى نيامده ، اما در تاريخ طبرى آمده است . « 3 » نيز در البداية و النهايه در غزوهء ابواء آمده است كه لواى رسول خدا ( ص ) در اختيار حمزه بوده است ؛ مطلبى كه در تاريخ طبرى هست ، اما در مغازى واقدى نيامده است . « 4 » افزون بر اين ، ابن كثير برخى از روايات واقدى را به صراحت به نقل از ابن جرير طبرى آورده است ؛ چنان كه در برخى ديگر از موارد به صراحت مىنويسد : « ذكره ابن جرير الطبرى من طريق الواقدى » . يا مىنويسد : « ساق ابن جرير تبعا للواقدى » . و يا مىنويسد : « قال ابن جرير فيما حكاه عن الواقدى » . اينها همه مؤيد آن است كه ابن كثير روايات واقدى را به صراحت از تاريخ طبرى گرفته است .

--> ( 1 ) . دانشگاه آكسفورد ، سال 1966 . ( 2 ) . البداية و النهايه ، ج 3 ، ص 234 ؛ واقدى ، مغازى ، ج 1 ، 9 - 11 ؛ تاريخ طبرى ، ج 2 ، ص 402 و 403 . ( 3 ) . البداية و النهايه ، ج 3 ، ص 246 ؛ واقدى ، مغازى ، ج 1 ، ص 12 ؛ تاريخ طبرى ، ج 2 ، ص 407 . ( 4 ) . البداية و النهايه ، ج 3 ، ص 243 ؛ واقدى ، مغازى ، ج 1 ، ص 11 و 12 ؛ تاريخ طبرى ، ج 2 ، ص 407 .