الشيخ رسول جعفريان وديگران

371

نقد و بررسى منابع سيره نبوى (فارسى)

تأمين توشهء وفود ، مسافر خانه براى اسكان مسافران ، بيمارستان و اقدام زنان صحابى براى اين امر ، پزشك ، حكيم ، منجم ، قافى ( خدمتكار ) و اختصاص مكانى براى فقيران . دو قسم پايانى اين كتاب ( نهم و دهم ) در جلد دوم آمده است . قسم نهم شامل حرفه‌ها و شغلها و صنايعى كه در زمان رسول خدا ( ص ) معمول بوده يا وجود داشته ، و مطالبى چون يادگيرى حكم تجارت قبل از پرداختن به كسب در صدر اسلام ، تشويق عمر به كسب ، نظر عمر دربارهء برترى بين كسب و جنگ ، تاجران زمان رسول خدا ( ص ) و پس از ايشان ، بحثى دربارهء عطار ، وزّان ، صراف ، حفر معادن طلا ، فروشندهء نيزه و طعام ، فروش كودكان ، فروش مسكر ( نوشيدنى مست كننده ) ، دلال ( معروف به سمسار ) ، نسّاج ، خياط ، نجار ، مهد كودك ، نقاش ، حداد ، لبنيات ، تعيين موضع مسجد و قبله ، بناى مسجد مدينه و اين كه سه بار اين مسجد ساخته شد ، محل نشستن پيامبر ( ص ) ، اولين ساختمان در اسلام ، فروش آب ، صيد و انواع آن ، قصاب ، آشپزى ، نانوايى ، آرايشگرى ، غنا و . . . . قسم دهم دربارهء وضعيت علمى در زمان پيامبر ( ص ) ، با موضوعاتى چون : سنت پيامبر ، مولود قرآن ، احاديثى كه از پيامبر وارد شده و اين كه آيا كسى آنها را جمع‌آورى كرده است ، نشستن پيامبر در حلقه‌هاى علمى و ترجيح دادن آن بر حلقه‌هاى ذكر و دعا ، توجه اصحاب به حفظ و ثبت آنچه كه مىشنيدند ، قلم و دوات در عصر پيامبر ، ساخت كاغذ از پنبه ، تدوين در صدر اسلام ، علم انساب ، علم به فرايض در عصر پيامبر ، دستور يادگيرى علومى مثل نجوم ، تيراندازى و . . . ، قصه‌گويان در زمان پيامبر ، برخى از كسانى كه به بعضى از القاب يا صفات مشهور بوده‌اند ، عالمترين زنان از ميان اصحاب و بسيارى مطالب ديگر . 29 . النظم الاسلامية ؛ صبحى صالح ، چاپ پنجم ، بيروت : دار العلم للملايين ، 1982 م . 570 ص . نويسنده در بخشهاى نخست اين كتاب به بيان نظام سياسى اسلام و نظرات فقها و امثال آن پرداخته و پس از آن ، نظام ادارهء حكومت اسلامى را مطرح كرده ، و در اين خصوص به مواردى كه به پيامبر ( ص ) مربوط مىشود ، اشاره كرده است . وى در بخش نظام مالى و اقتصادى ، به غنايمى كه در جنگهاى مختلف زمان رسول خدا ( ص ) و پس از ايشان به دست مسلمانان افتاده و نيز سهم افراد از غنايم - كه از طرف پيامبر تعيين مىشد - اشاره كرده است . وى در بخش ديگرى به زكات ، خراج ، جزيه