گذشته به سال 789 ه . در مغرب زمين است و كتانى در مقدمهء كتابش دربارهء اين كتاب ، فصول و ابواب و نويسنده‌اش ، اطلاعاتى آورده است . كتانى در كتاب خود از هر چيزى كه به هر شكلى ، از نظر سياسى ، اجتماعى ، نظامى ، اقتصادى و . . . به ادارهء حكومت پيامبر ( ص ) مربوط مىشود ، ياد كرده و به عنوان حلقه‌اى از زنجير نظام حكومتى پيامبر ( ص ) به آن نگريسته است . از اين رو ، در بسيارى از موارد ، چه بسا دربارهء يك موضوع تنها يك روايت يافته و همان را شاهدى براى اثبات مطلبش دانسته است ؛ اگر چه در برخى از همين موارد ، ممكن است روايتى از نظر سلسله اسناد ، راويان يا متن حديث ، احتياج به بررسيهاى گوناگون عقلى و نقلى داشته باشد ، اما نويسنده چندان اعتنايى به اين موارد نكرده است ؛ چرا كه وى تنها به نقل مطالب توجه داشته و از هر گونه اظهار نظر و تحليلى خوددارى كرده است . از اين رو ، هيچ گونه تحليل و اجتهادى در اين كتاب ديده نمىشود ، مگر در مواردى بسيار اندك ، كه آن هم در حدّ كنار هم گذاشتن چند نقل و مقايسهء آنهاست . شايان ذكر ، اين كه نگارنده مطالب خود را تنها در محدودهء زمان رسول خدا ( ص ) دنبال كرده و از زمان خلفا مطلبى نياورده است ، مگر اين كه به تناسب موضوعى خاص ، از آن سخنى به ميان آمده باشد ، اما نقل موارد ، اختصاص به زمان پيامبر ( ص ) دارد . نگارنده از مهمترين مسائل حكومت و زندگى پيامبر ( ص ) تا كوچكترين آنها را به شكل جالبى در ده قسم بيان كرده ، كه اين اقسام در يك نگاه به ترتيب ذيل است : قسم اول در بيان خلافت و وزارت ، بيان جانشين رسول خدا ( ص ) ، بيان وزير ، امين و صاحب سرّ ، دربان و پرده‌دار ، خادم ، صاحب سجاده ، صاحب نعلين و . . . كه در هر مورد ، از كسانى كه امور فوق را به عهده داشتند ، ياد شده است . قسم دوم دربارهء اعمال فقهى و عبادى و امور مربوط به مسجد و پاكيزگى و امثال آن و امير گماردن بر حج و آنچه كه به آن مربوط مىشود ، و موضوعاتى چون : معلم قرآن ، مبلغان قرآن و دين ، معلمان مرد و زن ، فتوا دهندگان در زمان رسول خدا ( ص ) ، تعبير كنندگان خواب در زمان رسول خدا ( ص ) ، مؤذن پيامبر ( ص ) ، حمل كنندگان عصا در مقابل رسول خدا ، صاحب طهور ، وضوى پيامبر و ظرفهاى وضوى آن حضرت ، صاحب مسواك ، امارت در حج و مطالبى ديگر . قسم سوم در مورد موضوعاتى چون : كاتبان وحى ، كاتبان سرّ ، كاتبان نامه‌ها و اقطاع ، كاتبان پيام و صلحنامه ، كاتبان امور خصوصى پيامبر ، تعليم پيامبر به كاتبانش آداب