الشيخ رسول جعفريان وديگران
367
نقد و بررسى منابع سيره نبوى (فارسى)
صلح حديبيه را بيان كرده است و سپس نامههاى پيامبر ( ص ) به پادشاهان آن زمان - كه به خارج از جزيرة العرب ارسال شده است - آمده و در ادامهء آن تسلط اسلام بر جزيرة العرب و برخى از مسائل مربوط به آن ، چون نامه به برخى از قبايل و گروهها مطرح شده است . پيماننامه با قبايل عرب ، از موضوعاتى است كه مطالب ابواب ديگر كتاب را تشكيل مىدهد . در باب ششم از اين قسم ، اقطاع پيامبر ( ص ) براى قبايل مختلف ، ذكر شده است . وى در قسم دوم كتاب با عنوان « نصوص » ، مطالب مختلفى چون نامههاى مدينه ، ارتباط با قبايل عرب تا زمان صلح حديبيه ، پادشاهان خارج از جزيرة العرب ، حوادثى كه در مورد يهود و نصارا پيش آمد ، نامه به قبايل شام ، بحرين و عمان ، يمن و حضرموت و اقطاع پيامبر و برخى مسائل مربوط به آن را بيان كرده است . استفاده از منابع معتبر و دست اول ، از ويژگيهاى اين كتاب است . 27 . نشأة الفكر السياسى و تطوره فى الاسلام ؛ محمد جلال شرف ؛ چاپ دوم ، بيروت : دار النهضة العربية ، 1990 م . 307 ص . اين كتاب دربارهء سرآغاز و ريشهء انديشهء سياسى و تكامل آن در اسلام نوشته شده است ؛ اما آنچه كه به انديشهء سياسى و حكومت پيامبر ( ص ) مربوط مىشود ، بخشى از فصل اول كتاب است و فصول ديگر كتاب مربوط به انديشهء سياسى اسلام پس از پيامبر ( ص ) و تكامل آن در زمانهاى پس از رحلت آن حضرت است و چندان ارتباطى به بحث حاضر ندارد . در بخش مذكور ، پس از اشاره به چگونگى شكلگيرى دولت اسلامى ، دستور 47 مادهاى پيامبر ( ص ) - كه به منزلهء قانون اساسى دولت اسلامى است - مطرح شده و پس از آن موضوعاتى چون : نظام شورايى ، دمكراسى در اسلام ، جايگاه زن در اسلام ، جنگ و صلح و آيات و مسائل مربوط به جنگ در قرآن كريم و انديشهء جهانى بودن اسلام بيان شده است . 28 . نظام الحكومة النبوية المسمى التراتيب الادراية ؛ عبد الحى محمد الحسنى الادريسى الكتانى الفاسى ، 2 ج ، بيروت : دار الكتاب العربى ، 940 ص . اين كتاب دربارهء نظام حكومت پيامبر ( ص ) نگاشته شده است . نويسنده از بزرگان علم و سياست بوده و از مهمترين موضوعات مورد نظر او ، به دست آوردن كتابهاى چاپى و خطى كمياب و افزودن آن به كتابخانهء عظيم خودش بوده است و از اين راه تلاش