الشيخ رسول جعفريان وديگران
363
نقد و بررسى منابع سيره نبوى (فارسى)
اول آن به نظام حكومت پيامبر ( ص ) مربوط مىشود . در بحث اول ، موضوعاتى در باب نظام سياسى در جزيرة العرب پيش از اسلام مطرح شده است . در مبحث دوم ، نگارنده به پيدايش دولت اسلامى اشاره كرده ، پس از ذكر دوران مكه و مدينه ، از موضوعاتى چون دستور پيامبر به هجرت به حبشه ، درخواست يارى از قبايل ، بيعت عقبهء دوم ، هجرت و تأسيس دولت اسلامى در مدينه و پيدايش موجوديت سياسى اسلام ياد كرده است . در پايان اين بحث ، به دستور العمل پيامبر ، كه همان قانون اساسى دولت اسلامى به شمار مىآمد ، پرداخته است . دستور العمل مذكور كه به « دستور المدينه » يا « صحيفة ميثاق الرسول » و يا « قانون اساسى مدينه » مشهور است ، داراى 47 بند است ، كه مىتوان خلاصهاى از اين موارد را در چند عنوان ذيل مطرح كرد : 1 ) تعيين محدودهء وطن براى امت اسلامى و اين كه امت اسلامى يك امت واحد است ؛ 2 ) تعيين شخص رئيس دولت اسلامى ، كه خود رسول خدا ( ص ) بودهاند ؛ 3 ) شرح سرچشمهء عدل و مساوات ؛ 4 ) شرح پيوستن به پيمان نامهها بعد از پذيرفتن آنها ؛ 5 ) جلوگيرى از پافشارى بر صلح شخصى با دشمنان امت اسلامى و تصريح بر مبادى غير سياسى در اين دستور العمل و نيز منع از برخى حالات قبايل عربى كهن . 22 . قراءة سياسية للسيرة النبوية ؛ محمد روّاس قلعهچى ، چاپ اول ، بيروت : دار النفائس ، 1416 ه . 325 ص . گرچه نويسنده در اين كتاب سيرهء پيامبر ( ص ) را با ديد سياسى مطرح كرده ، اما مباحث اين كتاب چندان به نظام حكومتى پيامبر مربوط نمىشود . وى در فصلهاى نخستين كتاب ، پس از ذكر اوضاع جهان قبل از اسلام به تولد و رشد پيامبر و مسائل مربوط به آن دوران ، از قبيل مسافرت آن حضرت و ازدواج ايشان با خديجه ( س ) اشاره كرده و پس از آن به بيان موقعيت جهان به ويژه جزيرة العرب در زمان بعثت پيامبر پرداخته است . وى پس از ذكر شخصيت رسول خدا ( ص ) و بزرگوارى و برتريهاى اخلاقى آن حضرت ، به چگونگى آغاز دعوت پيامبر اشاره كرده ، برخى از مسائل مربوط به دعوت را آورده است . پس از آن ، در فصلهاى بعد ، تحت عنوان آماده كردن زمينهها براى تسلط اسلام ( تصفيه ) ، به جنگهاى پيامبر با قريش ، مشركان و يهود پرداخته و دربارهء برخى از جنگها به تفصيل سخن گفته است .