قدرت سياسى و ريشهء دولت ، نظريه تكامل طبيعى در پيدايش دولت ، نظريه دينى در پيدايش دولت ، نظريهء دمكراسى در پيدايش دولت ، مفهوم دولت قانونى ، عناصر دولت قانونى ، نظريهء عمومى قانون در انديشهء ماركسيستى ، روشهاى مختلف وضع قوانين مكتوب ، روش پادشاهى ، روشهاى دمكراسى و . . . اشاره كرده است . وى سپس به مطالب اصلى پرداخته و در باب اول به بيان پايه‌هاى دولت مؤمنان كه همان سرزمين ، مردم و قدرت سياسى است ، مبادرت ورزيده و موضوعاتى كه مطرح كرده ، عبارتند از : مفهوم دينى يا قانونى سرزمين ، مفهوم رهبرى در سرزمين ، دولت مدينه ، معيار اجتماعى در صحيفه ، مقصود از اجتماع شهرى ، معيار اجتماعى در صحيفه ، ضوابط جامعه شهرى و مدنى ، پايهء دولت اسلامى اوليه در مدينه ، جدا بودن دولت از شخص رسول خدا ( ص ) ، تمدن عربى - اسلامى ، تنظيم يثرب بر پايهء انديشهء بهره‌مندى اجتماعى ، گسترش فتوحات اسلامى و انعكاس اين امر در ساختن شهرها ، مفهوم امت در انديشهء عربى - اسلامى ، مفهوم امت از نظر فارابى ، مسعودى ، شهرستانى و ابن خلدون ، نظام قدرت در اسلام ، مشروعيت دفاع از وطن در اسلام ، نقد نظريهء اقبال مبنى بر اين كه مسلمان يك جنسيت دارد كه همان دين است ، قرآن كتاب حركت ، مجموعهء منظم دار الاسلام ، هجرت به دار الاسلام و . . . پيدايش انديشهء وطنى در اروپا ، انديشهء عربى و مسألهء حفظ رابطهء عربيت و اسلاميت در صحيفه ، خصوصيت عربى براى اسلام ، آيا صحيفه نتيجهء يك دگرگونى اجتماعى بوده است ؟ نظم قانونى و سياسى در منطقهء حجاز ، مسألهء دموكراسى در صحيفه ، بعضى از مظاهر دموكراسى در حيات اسلام ، برپايى پيمان سياسى در صحيفه بر مبناى آزادى مؤمنان ، موضوع اجتماعى بودن در صحيفه ، صحيفه در ادامهء تجربهء مؤاخات ( پيمان برادرى مسلمين ) ، مشروعيت دولت مدينه ، شكل دولت مدينه و تركيب آن ، يكى بودن قدرت سياسى ، اتحاد اجتماعى ، وحدت سرزمين ، اتحاد قانون دربارهء تدوين دستور مدينه ، راههاى انتشار صحيفه در بين مسلمين ، برخى اصطلاحات صحيفه ، ساختار صحيفه ، دو اصطلاح « مؤمنون » و « مسلمون » در صحيفه و فرق آنها ، اصطلاح يثرب ، قريش ، امت ، مهاجرون طائفه ، مشرك و كافر ، فرق كلمهء نبى و رسول در مفهوم قرآن ، الفاظ و تعبيرات قرآنى استفاده شده در صحيفه ، فلسفهء سياسى در صحيفه ، پايه‌هاى عمومى حكومت ، عدالت ، شورى ، آزادى ، مساوات ، تكامل اجتماعى ، نظام سياسى ، ويژگيهاى نظام سياسى در صحيفه ، فرق منتظم سياسى با نظام سياسى ، صحيفه چگونه رابطهء بين محورهاى خدا ، انسان و اجتماع را حفظ مىكند ؟ نقد نسبت