الشيخ رسول جعفريان وديگران

351

نقد و بررسى منابع سيره نبوى (فارسى)

مواردى از درآمدهاى يهوديان ، هدايا ، غنايم يهود مدينه ، غنيمتهاى جنگ و زكات به عنوان منابع مالى حكومت پيامبر نام برده است . در ادامهء اين فصل ، از سهم برخى از افراد ( چون جنگجويان ) از غنايم ، سخن گفته است ( ص 350 ) . مؤلف در جلد دوم اين كتاب ، به عنوان مكمّل جلد اول ، به مسائل پس از رحلت پيامبر ( ص ) و خلافت ابو بكر و حركت ارتداد و مانند آن پرداخته ، كه در تقسيم بندى او ، بخش ششم كتاب وى است . مهمترين عناوين موضوعات مورد بحث وى عبارتند از : مطالبى چون : صحابه و اهل مدينه در زمان وفات رسول خدا ( ص ) ، انصار ، مهاجران ، اجتماع سقيفه ، ابو بكر و بيعت با او ، اوضاع مدينه در هنگام بيعت با ابو بكر ، اوضاع خارج مدينه در آن هنگام و مفهوم تعبير « ردّه » . نگارنده پس از اين ، اوضاع يمن در زمان ظهور اسلام ، ارتباط يمن با حجاز ، واليان پيامبر ( ص ) در يمن ، اسود عنسى و حركت او ، حركت اسود از نظر پيامبر ، مقتل اسود و پايان حركت او ، ارتداد قيس بن مكشوح مرادى و مؤيدان اسلام از قبيل فروة بن مسيك مرادى ، آل ذى رعين و ذومران را بيان كرده است . در فصل بعد ، ارتباط حضرموت و مهره با اسلام و برخى از قبايل ديگر چون كنده ، سكون ، سكاسك و . . . آمده است . حركت طليحة بن خويلد و برخى از مسائل آن و ارتباط برخى ديگر از قبايل ، از جمله تميم و سرزمين آنها ، مالك بن نويره و . . . فصول بعد را تشكيل مىدهد . در فصلى ديگر ، حركت سجاح و سير آن از آغاز تا پايان ، ارتباط يمامه با اين حركت و نقش برخى قبايل از جمله بنى اسد و حنيفه بيان شده است . در بخشهاى ديگر كتاب ، برخى از مسائل مربوط به بحرين ، از جمله واليان آن آمده است و در فصل پايانى كتاب ، عمان و حركات تجزيه طلبانه در آن و اتصال به اسلام و داورى دربارهء حركتهاى « ردّه » مطرح شده است . نويسنده در نگارش اين كتاب ، از منابع و مصادر كهن و معتبر بسيارى استفاده كرده است ، اما تنها بخش اندكى از كتاب به نظام حكومت پيامبر ( ص ) مربوط مىشود و بيشتر مطالب آن ، نقل حوادث تاريخ صدر اسلام و زمان پيامبر است . 14 . الرسول العربى و فن الحرب ؛ مصطفى طلاس ، چاپ دوم ، بيروت : 1397 ه . 387 ص . مصطفى طلاس اين كتاب را در سه بخش و هر بخش را به چند فصل تقسيم كرده است :