كتابشناسى نظام حكومت پيامبر ( ص ) قاسم خانجانى مقدمه شناخت حوادث و رويدادهاى تاريخ صدر اسلام چراغ راه آيندهء تاريخ و يكى از شيوه‌هاى دستيابى به راه‌حلهاى مناسب براى مشكلات و رخدادهاى پس از آن خواهد بود . در اين مسير ، آشنايى با جزئيات زندگى و ويژگيهاى دوران حيات رسول خدا ( ص ) ، از اهميت ويژه‌اى برخوردار است و از آنجا كه نزديك به نيمى از دوران رسالت آن حضرت ، همراه با تشكيل حكومت و ايجاد جامعهء اسلامى و رهبرى آن بوده ، شناخت مسائل اين دوره ، اهميتى دو چندان دارد . بىگمان ترسيمى درست از دوران حساس صدر اسلام ، تنها با مراجعه به منابع و كتابهاى نوشته شده در اين زمينه امكان‌پذير است و چون در اين وادى نيز آثار بسيارى نگارش يافته ، بديهى است كه براى رسيدن به مقصود ، بايد از ميان اين نوشته‌ها آنچه را كه به نظر درست‌تر مىآيد ، گزينش كرد و مورد تجزيه و تحليل قرار داد . از جمله موضوعاتى كه به دوران رسالت پيامبر ( ص ) مربوط بوده و از اهميت خاصى برخوردار است ، « نظام حكومت پيامبر ( ص ) و مسائل مربوط به آن » است كه پاره‌اى از نوشته‌ها به بحث دربارهء آن پرداخته‌اند . نوشتهء حاضر در صدد معرفى برخى از آثار تأليفى موجود در اين موضوع است . در آغاز ، توجه به چند نكته لازم به نظر مىرسد : 1 . اين كتابها بيشتر از ميان نوشته‌هاى معاصران و مربوط به دهه‌هاى اخير بوده و به جز مواردى اندك ، نوشته‌هاى كهن مدّ نظر نبوده است ؛ گو اين كه در نگارش كتابهاى كهن و منابع دست اول ، شيوهء تدوين و دسته‌بندى مطالب به صورتهاى امروزى وجود ندارد . 2 . كتابهايى كه در مورد نظام حكومتى پيامبر ( ص ) و يا مسائل مربوط به آن نگاشته شده ، بيشتر به گونه‌اى است كه به دوران پس از پيامبر ( ص ) نيز پرداخته است ، لذا در بيشتر موارد ، به جز اشاره‌اى گذرا به دورهء پيامبر ( ص ) مطالب فزونترى در آنها يافت