3 . كتاب المغازى و السير از محمد بن اسحاق ( 85 - 151 ه . / 704 - 768 م . ) « 1 » به روايت سه شاگردش : زياد بن عبد الله البكّائى ( م . 183 ه . / 799 م . ) « 2 » ، ابراهيم بن سعد ( م . 184 يا 185 ه . / 800 م . ) « 3 » ، يونس بن بكير ( م . 199 ه . / 815 م . ) « 4 » 4 . كتاب السير « 5 » از ابو اسحاق ابراهيم بن محمد فزارى ( م . 185 يا 186 ه . 801 م . ) « 6 » 5 . كتاب السير از سعيد بن يحياى اموى ( م . 249 ه . / 863 م . ) « 7 » 6 . كتاب السير از وليد بن مسلم اموى ( 119 - 195 ه . / 735 - 871 م . ) « 8 » 7 . كتاب سيرة رسول اللّه از محمد بن عمر واقدى ( 130 - 207 ه . / 711 - 821 ه . ) « 9 » 8 . كتاب المغازى از عبد الرزاق بن همّام صنعانى ( م . 211 ه . / 826 م . ) « 10 » 9 . كتاب تهذيب المغازى ابن اسحاق از عبد الملك بن هشام حميرى ( م 218 ه . / 833 م . ) « 11 »

--> ( 1 ) . تاريخ التراث العربى ، ج 1 ، ص 460 - 463 ؛ الفهرسه ، ص 232 ؛ التقريب فى اصول الحديث ، ج 2 ، ص 45 : در آنجا آمده : « ثقة عابد امام المغازى صدوق » . كتب برنامج العلماء ، الرعينى ، ص 38 ، 66 . ( 2 ) . ر . ك : تقريب التقريب ، ج 1 ، ص 268 ؛ در آن جا آمده : « صدوق ثبت فى المغازى » . ( 3 ) . ذهبى ، تذكرة الحفاظ ، ج 1 ، ص 252 - 253 ؛ التقريب ، ج 1 ، ص 35 : « ثقة حجة » . ( 4 ) . تذكرة الحفاظ ، ج 1 ، ص 336 - 337 ؛ التقريب ، ج 1 ، ص 384 : « قد يخطىء » . ( 5 ) . بايد توجه داشت كه اصطلاح « كتاب السير » به طور عمده اختصاص به كتاب الجهاد دارد « مترجم » . ( 6 ) . تاريخ التراث العربى ، ج 1 ، ص 467 ؛ الفهرسه ، ص 236 . ر . ك : تقريب التهذيب ، ج 1 ، ص 41 : الامام ثقة حافظ و كان من المجاهدين فى الثغور . آنچه از اين كتاب بر جاى مانده تنها جزء دوم كتاب است كه نسخهء آن در سال 270 نوشته شده و 18 برگ است . اين كتاب به شمارهء 320 / مغرب ثانية ، الخزانة العامه ، در معهد مخطوطات قاهره نگهدارى مىشود . ر . ك : مصورات المغرب ، قائمهء دوم ، 1970 . نسخه‌اى هم كه مشتمل بر جزء اول ، سوم ، چهارم ، و پنجم است در يك مجلد ( 59 برگ ) به خط شخصى اندلسى نوشته شده و بسيار كهنه است ( و اوراق متمايل به رنگ قرمز است ) به شمارهء 321 / مغرب ثانية / الخزانة العامة ، در معهد مخطوطات قاهره نگهدارى مىشود . ر . ك : مصورات المغرب ، قائمهء دوم ، 1975 . ( 7 ) . تاريخ التراث العربى ، ج 1 ، ص 468 ؛ الفهرسه ، ص 237 . ر . ك : تقريب التهذيب ، ج 1 ، ص 308 : ثقة ربما أخطا . ( 8 ) . تاريخ التراث العربى ، ج 1 ، ص 469 ؛ الفهرسه ، ص 236 ؛ تذكره ، ج 1 ، ص 302 - 304 ؛ ر . ك : التقريب ، ج 2 ، ص 336 : ثقه لكنه كثير التدليس . ( 9 ) . تاريخ التراث العربى ، ج 1 ، ص 270 - 275 ؛ الفهرسه ، ص 231 ؛ ر . ك : التقريب ، ج 2 ، ص 194 : متروك فى الحديث ، مع سعة علمه فى التاريخ . ( 10 ) . تاريخ التراث العربى ، ج 1 ، ص 144 ؛ الفهرسه ، ص 236 ؛ تقريب التهذيب ، ج 1 ، ص 505 : ثقة حافظ عمى فى آخر عمره فتغير . ( 11 ) . تاريخ التراث العربى ، ج 1 ، ص 280 - 285 ؛ الفهرسه ، ص 233 ؛ ر . ك : فهرس ابن عطيه غرناطى ، برگ 22 ، 25 ؛ قاضى عياض ، الغنيه ، برگ 121 ؛ تذكره ، ج 2 ، ص 45 : « صاحب المغازى ، كان اديبا اخباريا ، توفى بمصر » .