1 . علوم قرآنى و تفاسير : با دقت در اصابه مىتوان دريافت كه ابن حجر از حدود پنجاه كتاب تفسير استفاده كرده است ؛ از جملهء آنها است : تفسير اسماعيل بن ابى زياد در هفده مورد « 1 » و از تفسير طبرى در چهار مورد و نيز از كتبى مانند معانى القرآن فرّاء و فضائل القرآن ابو عبيد اقتباسهايى داشته است . 2 . حديث : ابن حجر از دويست منبع حديثى استفاده كرده كه به عنوان نمونه مىتوان از سنن الكبرى نسائى ، سنن ابن ماجه ، صحيح بخارى و صحيح مسلم نام برد ، كه به ترتيب از اولى در 24 مورد ، از دومى در 9 مورد ، از سومى در 74 مورد و از چهارمى در 102 مورد در اصابه استفاده كرده است . برخى از منابع ديگر عبارتند از : مسند حارث بن ابى اسامه در 25 مورد ؛ مسند ابن حنبل در 130 مورد ؛ مسند البزار در 16 مورد ؛ مسند الشاميين طبرانى در 28 مورد . 3 . سيره و مغازى : از مهمترين مآخذ ابن حجر در اصابه ، سيرهء ابن اسحاق است كه در بيشتر موارد ، از آن با عنوان السيرة النبوية لابن إسحاق يا سيرهء ابن اسحاق و يا السيره و در موارد زيادترى تنها نام ابن اسحاق را آورده است . وى همچنين از بخش اول كتاب طبقات الكبراى ابن سعد كه دربارهء سيره نوشته شده ، استفاده كرده است . ابن حجر همچنين از مغازى موسى بن عقبه ( 140 ه . ) در 26 مورد استفاده كرده است . « 2 » از زيادات مغازى يونس بن بكير و مغازى عروة بن زبير ( حدود 101 ه . ) نيز استفاده كرده است . كتابهاى اخبار مكّهء فاكهى ، مكّه و اخبار المدينه عمر بن شبّه و الصفين نصر بن مزاحم ، از جمله كتابهايى است كه ابن حجر بدانها عنايت داشته و به ترتيب در 39 ، 15 و 29 جاى كتابش نام آنها را آورده است . 4 . كتب ردّه و فتوح : ابن حجر بيش از همه ، از كتاب الردة و الفتوح سيف بن عمر تميمى ( 180 ه . ) اقتباس كرده ؛ به گونه‌اى كه در اصابه 263 بار از سيف بن عمر ياد شده است . ابن حجر در كتابش به گونهء يكنواخت ، از عنوان كتاب سيف بن عمر ياد نكرده ، بلكه

--> - مصادر ابن حجر در اصابه ، موارد استفادهء ابن حجر را در هر يك از علوم ، نام مؤلفان آنها و اين كه در كدام جلد اصابه از آن استفاده شده است و نيز براى اولين بار در كدام صفحه از آن منبع سخن رفته ، مشخص كرده است . ( ر . ك : اصابه ، ج 2 ، ص 14 به بعد ) . ( 1 ) . اصابه ، ج 2 ، ص 82 . ( 2 ) . شاكر محمود ، مواضع استفادهء ابن حجر در هر يك از كتب را در پاورقى جلد دوم كتاب خود آورده است ( ر . ك : اصابه ، ج 2 ، ص 10 - 105 ) .