شرح حال و اخبارى از دورهء جاهلى و جريان اسلام آوردن اين افراد ( مانند حمزة بن عبد المطلب و ابوذر و . . . ) را آورده است . طولانىترين شرح حال در اصابه ، شرح حال خضر ( ع ) است . نيز مىتوان به شرح حال ابو هريره اشاره كرد كه اختلاف بسيارى در اسم و نسب و وجه تسميه او به ابو هريره وجود دارد . گويا ملاك ابن حجر در تراجم طويل و كوتاه ، اعتبار شخص نبوده است ؛ زيرا او شرح حال خلفاى نخستين را كوتاه آورده است ، چنان كه شرح حال ابو بكر را در شش صفحه ، عمر بن خطاب را در چهار صفحه ، و امام على ( ع ) را در هفت صفحه آورده است . ابن حجر به نسب افراد اهميت داده است ، البته با اين حال ، بسيارى را نيز بدون ياد نسبشان آورده و با تعبير « غير منسوب » از آنها ياد كرده است . « 1 » او به بيان محل تولد اشخاص توجه داشته و به ويژه در قسم دوم كه به اطفال صحابه اختصاص دارد ، به اين نكته عنايت خاصى داشته است . وى همچنين از مناصبى صحابه در شهرهاى مختلف داشته‌اند ، ياد كرده است . افزون بر آن ، نام راويان از صحابى مورد نظر را آورده است . ه ) ميزان دقت و احاطه در ارائهء مطالب تعبيرهايى مانند : « ما أدري هذا أو غيره » « 2 » يا « ما أدري هل عن هذا أو الّذي قبله » يا « أخشي أن يكون هذا الحديث مرسلا » در اصابه فراوان آمده است . اين تعبيرها نشان مىدهد كه او دقت زيادى در ارائهء مطالب دارد . وى حتى برخى از تراجم را ، با وجود اين كه گمان به صحت آن داشته ، به احتمال آورده و اين كه در اين موارد بر رواياتى كه در تصنيفات قبلى بوده وقوف نداشته است . لذا گاهى تصريح مىكند كه شخص مورد نظر را نمىشناسد و از وى آگاهى به دست نياورده ، اما در كتابهاى پيشين از او ياد شده است . « 3 » ابن حجر ضمن انتقاد از مؤلفانى كه دربارهء صحابهء زن قلم زده‌اند ، گفته است كه آوردن : « ام فلان » در قسمت كنيه‌ها ، براى برخى از زنان درست نيست ؛ زيرا گاهى « امّ فلان » كنيه است و گاهى مراد از آن مادر فلانى است و حق اين است كه گفته شود : « مادر

--> ( 1 ) . به عنوان نمونه ر . ك : اصابه ، ج 6 ، ص 518 . ( 2 ) . همان ، ج 5 ، ص 362 و ج 3 ، ص 402 موارد بيشترى از اين عبارات را شاكر محمود آورده است . ( ر . ك : اصابه ، ج 1 ، ص 449 - 453 ) . ( 3 ) . همان ، ج 3 ، ص 47 .