مغازى موسى بن عقبه و مقايسهء آن با سيرهء ابن اسحاق حسين مرادى نسب قال زين العابدين على بن الحسين بن علي ( ع ) : « كنا نعلّم مغازى رسول الله ( ص ) كما نعلّم السور من القرآن » . عن اسماعيل بن محمد بن سعد بن ابى وقاص : « كان أبى يعلّمنا المغازى و السرايا ، و يقول : يا بنىّ هذه شرف آبائكم فلا تضيعوا ذكرها » . « 1 » مقدمه نخستين مرحله شكل‌گيرى دانش مغازى را بايد در ميان محدثان و عالمان مدينه دانست ؛ چرا كه بعضى از آنان ، همراه با كتابت حديث ، با نگرش خاصى به شخصيت پيامبر ( ص ) ، حوادث و وقايع مربوط به آن حضرت را به نگارش درآوردند و اين آثار ، « سيره » يا « مغازى » ناميده شد . دربارهء سيره‌نويسى رواياتى در دست است كه برخى آغازگر نگارش سيره را ابان بن عثمان و برخى ديگر عروة بن زبير دانسته‌اند . نقلهاى فراوان عروه در سيره نشان دهندهء آن است كه او نقش مهمى در آماده سازى مواد اوليه‌اى كه مورد استفاده ديگران قرار گرفت ، داشته است . مورخ بايد در قدم اول ، قدمت و پيشينهء متن تاريخى مورد نظر را بررسى نمايد و در كنار آن ، به معيارهاى ديگرى كه به متن اعتبار مىدهد ، مانند وثاقت راوى ، محتواى متن ، بررسى سلسله اسناد در روايت و . . . بپردازد . به هر حال ، كسانى قبل از ابن اسحاق به سيره‌نويسى توجه داشته‌اند كه فؤاد سزگين و ديگران ، شرح حال شمارى از آنها را آورده‌اند . يكى از آنها موسى بن عقبه است كه حتى در قياس با ابن اسحاق سخت مورد تأييد محدثان مدينه بوده و كتابش را صحيح‌ترين

--> ( 1 ) . صالحى ، سبل الهدى و الرشاد ، ج 4 ، ص 10 ؛ زرقانى ، شرح زرقانى على المواهب اللدنيه بالمنح المحمديه ، ج 2 ، ص 229 .