الشيخ رسول جعفريان وديگران

209

نقد و بررسى منابع سيره نبوى (فارسى)

3 . روايات متضاد محتواى يك روايت و چهار نقل قول با آنچه در طبقات آمده متضاد است . بلاذرى با ارائهء سندى از محمد بن سعد از واقدى ، اسلام سعد بن ابى وقاص را در سن 22 سالگى « 1 » و ابن سعد با ارائهء همان سند ، اسلام وى را در 17 سالگى دانسته است . « 2 » علاوه اين كه ، روايت بلاذرى سال ولادت سعد را « عام الفجار » دانسته ، كه در طبقات نيست . واقدى طبق گزارش بلاذرى ، دربارهء هجرت عبد اللّه بن سهيل به حبشه توقف كرده ، « 3 » در حالى كه وى طبق گزارش ابن سعد او را از مهاجران حبشه نام برده است . « 4 » همچنين طبق گزارش بلاذرى ، معمر بن ابى سرح را از مهاجران حبشه ندانسته « 5 » ، ولى ابن سعد به استناد قول واقدى او را از مهاجران حبشه نام برده است . « 6 » طبق روايت بلاذرى از واقدى ، فرماندهى ساقه لشكر با ثعلبة بن عمرو بن قيس بن ابى صعصعه بوده « 7 » و بنا به روايت ابن سعد از واقدى ، قيس بن ابى صعصعه آن را فرماندهى كرده است « 8 » ( روايت ابن سعد مطابق كلام واقدى در مغازى است ) . « 9 » بلاذرى حليمه سعديه را « دختر » ابو ذؤيب « 10 » و ابن سعد « همسر » ابو ذؤيب « 11 » معرفى مىكند . طبق روايت بلاذرى از واقدى ، عثمان بن مظعون و برادرانش « متقاربين فى السن » هستند « 12 » و طبق روايت ابن سعد از وى « متقاربين فى الشبه » « 13 » معرفى شده‌اند . 4 . روايات متفاوت سى و چهار فقره از روايات و نقل قولهاى واقدى در انساب الأشراف ، به شرح زير با طبقات تفاوت دارد : الف ) سيزده روايت از رواياتى كه ابن سعد واسطهء نقل آنهاست . ب ) دو روايت از رواياتى كه بلاذرى سندهاى آنها را ادغام كرده است .

--> ( 1 ) . انساب الاشراف ، ج 1 ، ص 114 . ( 2 ) . طبقات الكبرى ، ج 3 ، ص 103 . ( 3 ) . انساب الاشراف ، ج 1 ، ص 253 . ( 4 ) . طبقات الكبرى ، ج 3 ، ص 310 . ( 5 ) . انساب الاشراف ، ج 1 ، ص 161 . ( 6 ) . طبقات الكبرى ، ج 3 ، ص 318 . ( 7 ) . انساب الاشراف ، ج 1 ، ص 283 . ( 8 ) . طبقات الكبرى ، ج 1 ، ص 392 . ( 9 ) . مغازى ، ج 1 ، ص 26 و 164 . ( 10 ) . انساب الاشراف ، ج 1 ، ص 101 . ( 11 ) . طبقات الكبرى ، ج 1 ، ص 89 . ( 12 ) . انساب الاشراف ، ج 1 ، ص 244 . ( 13 ) . طبقات الكبرى ، ج 3 ، ص 305 .