بلاذرى و انساب الاشراف دو كتاب معروف او انساب الاشراف و فتوح البلدان است . « 1 » وى اگر چه تأليفهاى زيادى ندارد ، ولى همين دو كتاب او از اهميت زيادى برخوردار است . در مقايسهء انساب الاشراف با تاريخ خليفة بن خياط ، تاريخ يعقوبى ، تاريخ طبرى و مروج الذهب ، وسعت اطلاعات او معلوم مىشود . وى رخدادهاى تاريخ اسلام را در اين كتاب ، در قالب « نسب شناسى » و « شرح حال نگارى » تدوين كرده و مطلب را بدون هر گونه مقدّمه‌اى در ابتداى كتاب ، با عبارت : « أخبرنى جماعة من أهل العلم بالكتب قالوا . . . » آغاز كرده است . همين شيوه در فتوح البلدان ، طبقات الكبرى و مغازى واقدى وجود دارد و گمان مىرود تأليف كتاب با سبك حديثى در آن زمان بدون مقدمه بوده است . كتاب با ذكر فرزندان نوح ( ع ) و عربهاى اصيل آغاز شده و با سيرهء پيامبر ( ص ) و شرح حال صحابه ، خاندان هاشم و ديگر عشيره‌هاى قريش ادامه مىيابد و با ساير قبيله‌هاى مضر پايان مىپذيرد . وى از قبايل يمن و بسيارى از قبايل عدنانى ياد نكرده و بدين ترتيب كتابش را نيمه تمام گذاشته است . « 2 » از امتيازات بلاذرى در انساب الاشراف ، آوردن روايات متفاوت در يك حادثه و اظهار نظر درباره آنهاست . « 3 » مارسدن جونز اين را از ويژگيهاى واقدى در كتاب مغازى دانسته و ادعا كرده است كه افرادى همانند بلاذرى نظر خود را اظهار نمىكنند . « 4 » در حالى كه بلاذرى در بخش سيره ، نزديك به صد بار درباره حوادث تاريخى و نام و نسب افراد ، به داورى نشسته است . دقت نظر و روح نقد گرايانه او در تقسيم‌بندى اظهاراتش پيداست . نمونه‌هايى از داورى بلاذرى 1 . ترجيح روايت : « أثبت الأقاويل » ، « هو أثبت » ، « الأول أثبت » ، « الأول أصح و أثبت » ،

--> ( 1 ) . الفهرست ، ص 124 ؛ معجم الادبا ، ج 5 ، ص 99 و 100 . ( 2 ) . حاجى خليفه ، كشف الظنون ، ج 1 ، ص 192 ، ج 5 ، ص 45 ، موارد البلاذرى ، ج 1 ، ص 128 ؛ ر . ك : ابن حزم ، جمهرة ، ص 269 - 327 . ( 3 ) . شاكر مصطفى ، التاريخ العربى و المؤرخون ج 1 ، ص 244 ، يسرى ، معجم المؤرخين المسلمين ، ص 57 ؛ الدورى ، بحث فى نشأة علم التاريخ عند العرب ، ص 49 . ( 4 ) . واقدى ، مغازى ، مقدمه مارسدن جونز ، ص 34 .