در اينجا به مواردى از استفادهء بخارى از اين تأليفات اشاره مىكنيم . در اين بررسى توجه ما تنها به بخش « كتاب المغازى » صحيح بخارى بوده است . 1 . محمد بن شهاب زهرى زهرى ( م . 124 ه . ) صاحب كتابى است دربارهء جنگهاى پيامبر ( ص ) . « 1 » بخارى از اين كتاب به طور مستقيم و يا از طريق مكتوبات شاگردان زهرى ، همچون موسى بن عقبه و معمر بن راشد استفاده كرده است . وى بدون ذكر سند و به صورت تعليق ، در موارد بسيارى از زهرى نقل مطلب كرده است . در كتاب المغازى بخارى ده روايت از ابن شهاب زهرى نقل شده ، كه همه به صورت تعليق است ؛ براى مثال : 1 ) در جنگ بنى نضير : « قال الزهرى عن عروة كانت على رأس ستة أشهر من وقعة بدر . . . » . « 2 » 2 ) در قتل ابى رافع : « قال الزهرى بعد كعب بن الأشرف . . . » . « 3 » البته در پاره‌اى از موارد ، از زهرى به صورت مستقيم مطلب نقل نمىكند ، بلكه با يك واسطه مىآورد : 1 ) قال معمر عن الزهري ، تابعه معمر عن الزهري . . . . ؛ 2 ) قال الزبيدي أخبرني الزهري ، و يذكر الزبيدي عن الزهري . . . ؛ 3 ) قال يونس عن الزهرى . . . در اين موارد ، بخارى نسخه‌اى از مغازى ابن شهاب را در دست داشته كه به روايت معمر و يا زبيدى و يا يونس بوده است . اين نسخه يا تقريرات زهرى بوده و يا مطالب فراوانى از زهرى در آن بوده است ، به ويژه با توجه به اين كه افرادى چون معمر و يونس و زبيدى خود صاحب تأليف بوده‌اند . بخارى خود در موردى به تأليف زهرى در باب مغازى اشاره مىكند . او مىگويد : « حدّثنا موسى بن عقبة عن ابن شهاب قال هذه مغازى رسول اللّه ( ص ) » . « 4 »

--> ( 1 ) . سهيل زكار ، روايات زهرى در باب مغازى را جمع‌آورى كرده و با عنوان مغازى ابن شهاب الزهرى به چاپ رسانده است . حسين عطوان مؤلف كتاب رواية الشاميين للمغازى تعداد بيشترى از روايات زهرى را گرد آورده و معتقد است كه سهيل زكار تنها از يك منبع بهره برده است . ( 2 ) . صحيح بخارى ، ج 5 ، ص 186 . ( 3 ) . همان ، ص 191 . ( 4 ) . همان ، ص 184 .