2 . نگرش فقهى اهتمام منابع حديث ، جمع‌آورى رواياتى است كه به نحوى در طريق استفادهء حكم شرعى مؤثر و مفيد باشد . سرآغاز پرداختن به مغازى و سيرهء پيامبر ( ص ) در ضمن پرداختن به تدريس حديث بوده است . به مرور كه « سيره و مغازى » از حديث جدا گشت ، محدثان تنها به قسمتهايى از سيره و مغازى پيامبر تكيه و اكتفا كردند كه در طريق حكم شرعى و مربوط به تشريع باشد . تقسيم‌بندى موضوعى كتابهاى حديثى بر اساس « ابواب فقه » ، به درستى بيانگر همين مطلب است . طبيعى است كه منابع حديثى ، در پى بررسى رخدادها و جزئيات حوادث نمىباشند و براى يك محدّث ، بازسازى يك حادثه به صورت كامل مهم نيست ، بلكه مهم آن است كه قطعات بريده‌اى از تاريخ بتواند حكمى يا فضيلتى را به اثبات برساند . محدث در صدد جمع‌آورى « احاديث » مربوط به پيامبر است ، نه « اخبار » مربوط به او ، از اين رو ، رواياتى را كه بخارى از ابن اسحاق و موسى بن عقبه و عروة بن زبير نقل كرده ، بيشتر در ابواب فقه است ، نه در مسائل تاريخى . 3 . اهتمام به مسائل حاشيه‌اى كتابهاى حديث ، به روايات مربوط به فضايل و مسائلى كه در بررسى تاريخى اهميت حاشيه‌اى دارند ، توجه بيشترى كرده‌اند . گشودن بابى به عنوان « كتاب الفضائل » كه در كتابهاى حديثى آمده است ، نشانگر اهميت موضوع نزد محدثان و بيانگر علاقه آنان به اين امر است ؛ براى مثال : الف ) بخارى دربارهء « وفد نجران » تنها سه روايت نقل كرده كه آن هم مربوط به امين بودن ابو عبيده جرّاح است و هيچ اشاره‌اى به باقى قضايا نكرده است . « 1 » ب ) او پنج روايت در خصوص جنگ احد آورده است كه در آن ، پيامبر ( ص ) خطاب به سعد فرموده است : « پدر و مادرم فداى تو باد » و حال آن كه مجموعهء روايات بخارى براى تبيين و ترسيم جنگ احد كافى نيست . « 2 » ج ) بخارى دربارهء غزوهء ذات السلاسل تنها يك روايت نقل كرده است كه آن هم

--> ( 1 ) . صحيح بخارى ، ج 5 ، ص 299 . ( 2 ) . همان ، ج 5 ، ص 197 .