الشيخ رسول جعفريان وديگران
150
نقد و بررسى منابع سيره نبوى (فارسى)
29 . به عنوان نمونه ، در بحث هجرت با ذكر « و الثابت » بعد از چند مورد ذكر عبارت « يقال » ، به ارجحيت نظريهاى بر سخنان ديگر توجه مىكند ( مغازى ، ج 1 ، ص 2 ) . 30 . به عنوان نمونه ، تفاوت نظريات در غزوه احد . ( ر . ك : مغازى ، ج 1 ، ص 210 ) . 31 . توجه به بدر ، شهدا و اسراى آن و طوايف و قبايل هر دو جبهه ، مثال خوبى مىتواند باشد ( ج 1 ، ص 145 به بعد ) . 32 . به عنوان نمونه ، او ضمن بيان شأن نزول سورهء انفال ، تفسيرى خلاصهوار از آيات را به همراه آن ذكر مىكند و يادآور مىشود كه « از آيات 131 - 138 و آيههاى ديگر مورد اختلاف است . » 33 . در غزوهها افراد خاصى به عنوان جانشين پيامبر ( ص ) در مدينه ماندند كه از جملهء آنها مىتوان به اشخاص ذيل اشاره كرد : سعد بن عباده در بواط ؛ سعد بن عباده در بدر اول ؛ زيد بن حارثه در ذى العشيره ؛ ابو سلمه در بدر و در رويارويى با بنى قينقاع ؛ ابو لبابة بن عبد المنذر ، عبد اللّه بن مكتوم در غطفان ، قرقره الكدر ، احد ، حمراء الاسد ، رويارويى با بنى نضير ، خندق ، بنى قريظه ، بنى لحيان ، غابه ؛ سباع بن عرفطه غفارى در دومة الجندل ، خيبر و أبو رهم غفارى در عمرة القضا . 34 . در حجة الوداع ، ابن سعد بعد از ذكر نظرات متفاوت ، در مفرده يا عمره بودن حجّ پيامبر ( ص ) با ذكر عبارت : « و اللّه اعلم » از قضاوت و يا برگزيدن نظرى خاص چشم مىپوشد . ( طبقات ، ج 20 ، ص 173 ) . 35 . اولين اختلاف واقدى با ابن سعد در اين قسمت ، آن است كه واقدى افراد فوق را 15 مهاجر و 15 انصارى مىداند ، اما ابن سعد با ذكر نظر فوق ، اجماع را بر آن مىداند كه تمامى 30 نفر فوق ، از مهاجرين بودند و پيامبر ( ص ) هيچ يك از انصار را تا زمان بدر به سريهاى نفرستاد ؛ زيرا آنها با پيامبر ( ص ) شرط كرده بودند كه در شهر خود از پيامبر دفاع كنند و اين نظر نزد ما ثابت شده است ( طبقات ، ج 2 ، ص 6 ) . اين ديدگاه را واقدى به دنبال سريهء سعد بن ابى وقاص در خرّار ذكر مىكند ، البته با فعل مجهول « يقال » ( مغازى ، ج 1 ، ص 11 ) . 36 . ابن سعد از سريههايى خبر مىدهد كه مغازى دربارهء آنها خاموش است : سريه عبد اللّه بن انيس در محرم بيست و پنجمين ماه هجرت ( طبقات ، ج 2 ، ص 50 ) كه قبل از بئر معونه رخ داد و نيز سريه بشير بن سعد در فدك به كمك غالب بن عبد اللّه ليثى