عناوين جزئى و مشخص ، مىكوشد تا ارتباط ميان مطالب و حوادث را تبيين كند . پيش از اين نيز گفته شد كه ابن سعد و واقدى ، هر يك داراى روش و اسلوب خاص خود بودند و اين اسلوب سبب مىشد تا فن نوشتارى آنان مشكل خاص خود را داشته باشد . گرچه اين مسأله براى آنها حل شده بود ، اما بايد دانست كه انسانها فرزندان زمان خود و گاه معتقد به ادامهء سنت پيشين هستند . در چنين وضعى است كه هر گونه نوآورى و تغيير دادن شيوه‌هاى موجود ، مىتواند مخالفتهايى به دنبال داشته باشد . آن گونه كه ديديم ، اهل حديث در مقابل دگرگونى شيوه خود با واقدى برخورد كردند و او را مورد حملات لفظى و كلامى خود قرار دادند . گاه نيز زمان آمادهء پذيرش نوآورى است ، در اين صورت ، پايبندى به شيوه‌هاى پيشين ، تنشهايى ايجاد خواهد كرد . داده‌هاى ابن سعد و واقدى دربارهء حيات پيامبر ( ص ) در مدينه نيز ، با توجه به ديدگاه آنها در برخورد با علم تاريخ نگارى و تاريخ ، سازمان يافته است ، و بدان سبب كه ابن سعد شاگرد واقدى است ، در اين قسمت از كار ، بيشترين بهره را از استاد خويش برده و مبناى روايات خود را بر اطلاعات جمع آورى شده استادش بنا مىنهد و با تكيه به او و وارد كردن اندكى تغيير در پايان هر ماجرا و نقل ، تأليف خود را عرضه مىكند . پى نوشتها 1 . گفتار خطيب بغدادى ، مؤيد اين سخن است كه او دربارهء اختلاف مردم در حديث و ديگر مسائل نيز تأليفاتى دارد . ( تاريخ بغداد ، ج 3 ، ص 3 ) . همچنين ابن سعد به آگاهى او از حديث ، احكام و نظر مردم درباره آنها ، اشاره دارد ( طبقات ، ج 5 ، ص 493 ) . 2 و 3 . واقدى در تبيين شيوه جمع آورى اطلاعات مىگويد : كسى از فرزندان صحابه و شهدا و مولاى آنها را نديدم مگر اين كه از محل كشته شدن و شهادت آنها مىپرسيدم و به آن محل رفته از نزديك آنجا را مشاهده مىكردم ( تاريخ بغداد ، ج 3 ، ص 6 ) . خبر رفتن او به حنين براى مشاهدهء محل نبرد نيز مؤيد نظر او به جمع‌آورى ميدانى اطلاعات است . 4 . چنين سخنى در بيان صحت و سقم اخبار وارده ، در بسيارى از نقلهاى وى مشهود است . 5 . بخارى او را متروك الحديث ، احمد بن حنبل ، كذّاب و ابن معين ضعيف مىشمارد و ابن حجر مىنويسد : او با وجود كثرت علم متروك است . ( ر . ك : تهذيب الكمال ،