خدا روايت شده كه در اين زمينه فرمود : المَرَضُ سَوطُ اللّهِ فى الأَرضِ يُؤَدِّبُ بِهِ عِبادَهُ . « 1 » بيمارى ، تازيانه خدا در زمين است كه با آن ، بندگان خويش را ادب مىكند . آنچه در سخن امام صادق عليه السلام در تبيين گونه نخست از گونه‌هاى بيمارى آمده ، يعنى " بيمارىِ آزمون " خود ، اشاره‌اى به همين حكمت است ؛ زيرا كلمه " بلوى " در متن عربى روايت ، به معناى آزمايش است و از سوى ديگر ، فلسفه همه امتحان‌هاى الهى نيز تربيت انسان و رشد و شكوفايى استعدادهاى نهفته در درون اوست . البته ، نه فقط حكمت بيمارىها تحقّق امتحان الهى است ؛ بلكه فلسفه تن‌درستى و سلامت نيز همين است . به ديگر سخن ، هر يك از دو حالت تن‌درستى و ناتن‌درستى ، آثار تربيتى مثبتى دارند و براى تكامل انسان نيز ضرورىاند . در اين موضوع ، حكايت جالبى از امام صادق عليه السلام نقل شده كه اميرمؤمنان به بيمارىاى گرفتار شد . جمعى ايشان را عيادت كردند و از حال وى پرسيدند و گفتند : اى اميرمؤمنان ، به چه حالتى شب را به روز درآوردى ؟ امام عليه السلام ، بر خلاف عادت متعارف فرمود : أصبَحتُ بِشَرٍّ . با بدى شب را به صبح آورده‌ام . آنان از اين سخن ، شگفت‌زده شدند وگفتند : سبحان‌اللّه ! آيا اين ، سخن چون تويىاست ؟ امام عليه السلام در پاسخ آنان فرمود : خداوند متعال مىفرمايد : " وَ نَبْلُوكُمْ بِالشَّرِّ وَ الْخَيْرِ فِتْنَةً وَ إِلَيْنا تُرْجَعُونَ " « 2 »

--> ( 1 ) ر . ك : ص 494 ح 10983 . ( 2 ) انبيا : آيه 35 " ما شما را به شر و خير مىآزماييم و به سوى ما باز مىگرديد " .