محمد الريشهري
45
حكمت نامهء پيامبر اعظم ص (فارسى)
انسانى يا چارپايى از آن بخورد ، جز اين كه آن برايش صدقه به شمار مىرود . 10114 . پيامبر خدا صلى اللّه عليه و آله : هيچ مردى نيست كه درختى بنشاند ، مگر اين كه خداوند به اندازه ميوهاى كه آن درخت مىدهد ، برايش اجر مىنويسد . 10115 . امام صادق عليه السلام : از پيامبر صلى اللّه عليه و آله پرسيده شد : كدام دارايى بهتر است ؟ فرمود : " زراعتى كه صاحبش آن را كشت كند و به سامان آورَد و به هنگام درو ، حقّش را به جاى آورَد " . پرسيد : پس از زراعت ، كدام دارايى برتر است ؟ فرمود : " [ گوسفند است ، به گونهاى كه ] انسان ، همراه گوسفندانش به دنبال بارِشگاهها برود و [ در اين سير ، ] نماز بگزارد و زكات بپردازد " . پرسيد : پس از گوسفند ، كدام مال بهتر است ؟ فرمود : " گاو است كه روز و شب ، پيوسته منشأ خير است " . پرسيد : پس از گاو ، كدام دارايى برتر است ؟ فرمود : " استوارها در گل و لاى ، و خوراكبخشها در خشكسالى [ يعنى درختان خرما ] . چه خوب چيزى است درخت خرما ! هر كس آن را بفروشد ، قيمتى كه مىستاند ، همانند خاكسترى است بر بلنداى قلّهاى كه در روزى توفانى ، باد سخت بر آن بوزد ، مگر آن كه به جاى آن [ درختانى را ] جايگزين سازد " . گفته شد : اى پيامبر خدا ! پس از درخت خرما ، كدام مال بهتر است ؟ پيامبر صلى اللّه عليه و آله سكوت ورزيد . آن گاه ، مردى به سوى پيامبر آمد و گفت : اى پيامبر خدا ! شتر چه جايگاهى دارد ؟ فرمود : " در آن ، تيرهبختى و درشتى و رنج و دورى از خانه است . روز و شبش ، پيوسته بختبرگشتگى است و خيرش جز از جانبِ شومش نمىرسد . هَلا كه [ غالبا ] شترداران ، نگونبخت و بدكارند " . « 1 » 10116 . مستدرك الوسائل : پيامبر خدا ، مردمى را ديد كه به كشت و كار نمىپردازند . فرمود : " شما كيستيد ؟ " . گفتند : ما توكّلپيشگانيم . فرمود : " نه ؛ بلكه سربارانيد " .
--> ( 1 ) . ميان اين با رواياتى كه از شتردارى نه تنها نكوهش نشده ، بلكه مدح شده است ( همانند اين مورد كه پيامبر صلى اللّه عليه و آله فرمود : تا روز قيامت ، شتر براى صاحب خويش ، مايه سرافرازى است ) ، ناسازگارى نيست ؛ زيرا اين دو روايت ، به دو نوع ويژگى شتر اشاره دارند . حاصل همه اين روايات ، آن است كه شتردارى ، گرچه غالبا با رنج و سختى و كمسودى همراه است و در آن زمان معمولًا بدكاران به شتردارى مىپرداختهاند ، امّا نمىتوان منافع آن را ناديده گرفت ، همان گونه كه برخى از پيشوايان معصوم ، گاه شتر داشتهاند و نيز بعضى از صحابيان بزرگوار ، همچون صفوان جمّال به پيشه شتردارى مشغول بودهاند .