حديث 10298 . پيامبر خدا صلى اللّه عليه و آله : مردم در پنج مرتبه جاى دارند : يكى آن است كه مىپندارد روزى از كسب فراهم مىآيد نه از جانب خدا ، كه او كافر است ؛ ديگرى آن كه گمان دارد روزى ، هم از كسب است و هم از جانب خدا ، كه وى مشرك است ؛ و ديگر آن كه مىداند روزى از جانب خداست و كسبْ وسيله است ، امّا نمىداند كه خداوند روزىاش را عطا مىكند يا نه ، و او منافقى شك‌پيشه است ؛ و ديگرى آن كه مىداند روزى از جانب خداست و كسبْ وسيله است ، امّا حقّ اين اعتقاد را به جاى نمىآورد و براى كسب ، خداى را نافرمانى مىكند ، و او فاسق است ؛ و ديگر آن كس است كه مىداند روزى از جانب خداوند است و كسبْ وسيله است و حقّ اين اعتقاد را نيز به جاى مىآورد و براى كسب ، خداى را نافرمانى نمىكند ، و او مؤمنى است كه راه‌هاى كسب درآمدش را پاك ساخته است . 10299 . پيامبر خدا صلى اللّه عليه و آله : هيچ كس نيست جز آن كه او را درى است در آسمان كه روزى وى از آن نازل مىشود و عملش از آن ، فراز مىرود . پس هر گاه خداوند اراده فرمايد كه وى را روزى دهد ، آن در را مىگشايد و روزىاش را فرو مىفرستد ؛ و چون آن در فرو بسته شود ، هيچ كس نمىتواند آن را بگشايد ، مگر آن گاه كه خدا بخواهد و بگشايد . « 1 » 10300 . سنن ابن ماجة به نقل از حبّه و سواء ، پسران خالد : نزد پيامبر صلى اللّه عليه و آله درآمديم كه مشغول كارى بود . وى را در انجام دادن آن كار ، يارى داديم . فرمود : " مادام كه سرهاى شما در اهتزاز است ( تا آن گاه كه زنده‌ايد ) ، از روزى نااميد نشويد ، كه آدمى آن گاه كه مادرش او را مىزايد ، سرخ است و بر وى پوستى نيست ، آن گاه خداوند ، روزىاش مىدهد " . 10301 . نوادر الاصول به نقل از زيد بن اسلم : شمارى از اشعرىها ، از جمله ابوموسى و ابو مالك و ابو عامر ، چون هجرت گُزيدند ، با كشتى روى به سوى پيامبر خدا نهادند . چون توشه‌شان تمام شد ، كسى از خود نزد پيامبر صلى اللّه عليه و آله روانه كردند تا از وى يارى بخواهد . آن گاه كه او به آستانه خانه پيامبر صلى اللّه عليه و آله رسيد ، شنيد كه ايشان اين آيه را مىخواند : " " و هيچ جنبنده‌اى در زمين نيست ، مگر [ اين كه ] روزىِ او بر عهده خداست ، و [ او ] قرارگاه آن و جايگاه به

--> ( 1 ) . در اين روايت ، تعابير كنايى و رمزى به كار رفته است و هدف از آن ، بيان نكات معقول در چارچوب امور محسوس است . مسلّم است كه همه كارها و شئون اين جهان ، از جمله روزى انسان ، به مشيّت خداوند صورت مىپذيرد ؛ امّا بايد دانست كه مشيّت خدا چنان است كه وسيله‌ها و راه كارهاى ظاهرى ، در روزى انسان ، مؤثّر باشند . از آن جا كه خواست‌هاى فطرى و استعدادهاى نهفته در وجود هر كس به تبعِ سنّت‌هاى خداوند در جهان طبيعت متفاوت است ، بعيد نيست كه مراد از تعبير " درِ روزى " كه در اين روايت آمده ، گوناگونىِ راه‌هاى ظاهرى روزى يافتن افراد باشد .