البتّه اين فاصله‌ها تقريبى است و برخى از مُدقّقان ، فاصله دقيق اين حدود را تا ديوار مسجد الحرام ، محاسبه كرده‌اند و به ذراع بيان نموده‌اند كه مقدارى با اندازه‌هاى پيشْ گفته متفاوت است . به طور مثال ، فاسى در بيان محدوده حرم از جهت طائف از راه عرفه مىگويد : از ديوار بنى شيبه تا دو عَلَمى كه نشانه حدّ حرم‌اند ، از طرف عرفه ، سى و هفت هزار و هفده ذراع كوچك ( فاصله سر انگشت تا آرنج ) است . « 1 » شناخت محدوده حرم ، بسيار مهم و در احكام فراوانى دخيل است و به علّت وجود انصابى ( علائمى ) كه از هر طرف به عنوان علامت بنا شده‌اند ، تشخيص آن در عمل آسان است . اين انصاب در همه سو بجز سمت جَدّه و جَعرانه ، به دست ابراهيم خليل عليه السلام و به راه‌نمايى جبرئيل عليه السلام نصب گشته‌اند ، هر چند در طول تاريخ « 2 » ، بارها تجديد شده‌اند و از جمله تجديد بناكنندگان بنا آنها ، اسماعيل عليه السلام ، قُصَى بن كِلاب و پيامبر صلى اللّه عليه و آله هستند . . . . بعدها نيز خلفا مكرّرا آنها را تجديد بنا كرده‌اند . « 3 » تحقيقات ميدانى در عصر حاضر ، نشان مىدهد كه اين علائم ، هنوز پا بر جا هستند و انصاب و حدود ششگانه ، تنها حدّ حرم را در راه‌هاى ورودى تعيين مىكنند و انصاب و حدود همه حرم ، بسيار بيشتر است . « 4 »

--> ( 1 ) . شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام : ج 1 ص 59 . ( 2 ) . أخبار مكّة ، فاكهى : ج 5 ص 225 ح 129 ، شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام : ج 1 ص 55 ؛ جواهر الكلام : ج 7 ص 396 ، المفصّل فى تاريخ العرب : ج 6 ص 441 . ( 3 ) . أخبار مكّة ، ازرقى : ج 2 ص 129 ، أخبار مكّة ، فاكهى : ج 2 ص 273 ، شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام : ج 1 ص 55 ؛ الكافى : ج 4 ص 211 ح 18 . ( 4 ) . الحرم المكّى الشريف و الأعلام المحيطة به : ص 71 و 87 .