برابر مشكلات در سايه مقاومت در برابر اين لغزشگاه‌ها و فريب‌هاست . اين ، در حالى است كه مرز سلطه شياطين بر انسان ، از حدّ تحريك و وسوسه فراتر نمىرود . از اين رو ، آنان ، انسان را به زشتىها دعوت مىكنند ؛ ليكن نمىتوانند او را به ارتكاب زشتىها وا دارند . « 1 » 1 . علّت به بند كشيده شدن شياطين در ماه رمضان بررسى احاديث دينى در موضوع به بند كشيده شدن شياطين و جلوگيرى از اغواگرى آنها در ماه رمضان ، دو علّت را نشان مىدهد ، با اين توضيح كه علّت دوم در طولِ علّت اوّل است : علّت اوّل : طبيعت پيشگيرانه روزه روزه به طور طبيعى ، زمينه‌اى را كه شيطان بر اساس آن ، انسان را به گم‌راهى مىكشانَد ، از بين مىبرد . به تعبير دقيق‌تر ، زنجيرى كه در ماه رمضان ، شيطان را به بند مىكشد ، چيزى جز خودِ روزه نيست . از اين رو ، در حديث پيامبر خدا آمده است : إنَّ الشَّيطانَ لَيَجرى مِنِ ابنِ آدَمَ مَجرَى الدَّمِ فَضَيِّقوا مَجارِيَهُ بِالجُوعِ . « 2 » شيطان در انسان ، همچون جريان خون ، جارى مىشود . پس با گرسنگى ، گذرگاه‌هاى او را تنگ كنيد . اين حديث ، به روشنى بر اين نكته دلالت دارد كه روزه به طور طبيعى ، مانع

--> ( 1 ) در قرآن آمده است : " چون كار داورى به پايان مىرسد ، شيطان مىگويد : خداوند به شما وعده راست داد و من به شما وعده دادم ؛ امّا تخلّف كردم . من بر شما سلطه‌اى نداشتم ، جز آن كه شما را دعوت كردم . شما هم پذيرفتيد . پس مرا سرزنش نكنيد و خودتان را ملامت كنيد " ( ابراهيم : آيه 22 ) . ( 2 ) إحياء علوم الدين : ج 1 ص 347 ، بحار الأنوار : ج 70 ص 42 . و نيز بدون جمله : " فضيّقوا مجاريه بالجوع " در : صحيح البخارى : ج 6 ص 2624 ح 6750 ، سنن ابن ماجة : ج 1 ص 566 ح 1779 .