امّا به نظر مىرسد كه جعل اين حديث ، همانند بسيارى از احاديث مجعول ديگر ، انگيزه سياسى داشته است ؛ زيرا همانطور كه پيش از اين نيز توضيح داديم ، « 1 » اذان علاوه بر يادآورىِ وظيفه فردى و اعلام وقت نماز ، يك شعار مهمّ سياسى اجتماعى نيز هست و اين شعار ، نه تنها زمينه تداوم حاكميت اسلام را در جوامع اسلامى فراهم مىكند ، بلكه در كنار استقرار ارزش‌هاى دينى ، مىتواند موجب انتقال فرهنگ اسلامى به ساير جوامع گردد . بدين جهت ، جريان‌هاى سياسىاى كه حاكميت اسلامِ اصيل را با منافع خود در تضاد مىبينند ، اين شعار سياسى را بر نمىتابند . به نظر مىرسد كه جعل حديث عبد اللّه بن زيد ، به وسيله حزب اموى ( در عصر حاكميت مطلق معاويه ) و با هدفِ حذف و يا تحريف شعار سياسى اجتماعى اذان ، انجام گرفته است ؛ زيرا اگر خاستگاه تشريع اذانْ " رؤيا " شد ، كسى كه مدّعى خلافت پيامبر صلى اللّه عليه و آله و بلكه خداوند متعال است ، مىتواند با رؤيايى ديگر ، آن را به صورت دلخواه تغيير دهد و يا حذف نمايد ! توضيح مطلب ، اين كه : هر كس با تاريخ اسلام آشنا باشد ، مىداند كه حزب اموى از ابتدا با اسلام ، مخالف بود و هيچ گاه با اين آيين الهى آشتى نكرد . اين حزب ، هر چند پس از قدرت يافتن اسلام ، نمىتوانست علنا با آن مخالفت كند ، امّا در اوّلين فرصتِ به دست آمده ، در برابر نظام اسلامى به رهبرى امام متّقيان و امير مؤمنان ايستاد و مانع رشد و بالندگى اين آيين آسمانى شد و به گفته امام على عليه السلام : آنها اسلام نياوردند ؛ بلكه تسليم شدند ، و كفر خويش را پنهان داشتند و زمانى كه يارانى براى آن يافتند ، آشكارش نمودند . « 2 »

--> ( 1 ) ر . ك : دانش‌نامه ميزان الحكمة : ج 2 ( اذان / درآمد / حكمت اذان / حكمت اجتماعى ) . ( 2 ) نهج البلاغة : نامه 16 .