محمد الريشهري
138
حكمت نامهء پيامبر اعظم ص (فارسى)
ذكر معايب اخلاقى مانند اين كه بگويى : بداخلاق است ، بخيل است ، متكبّر است ، رياكار است ، بدخشم است ، ترسوست ، بُزدل است و امثال اينها . معايب رفتارى كه به مسائل دينى مربوط مىشود ، مثل اين كه بگويى : دزد است ، دروغگوست ، شرابخوار است ، خيانتكار است ، ستمگر و حقكُش است ، به نماز اهمّيتى نمىدهد ، ركوع و سجده را خوب بلد نيست ، از نجاست ، پرهيز نمىكند ، به پدر و مادرش نيكى نمىكند و از غيبت و آبروريزى خوددارى نمىورزد . معايب رفتارى مربوط به مسائل دنيوى ، مانند اين كه بگويى : بىادب است ، مردم را تحقير مىكند ، براى هيچ كس بر خود ، حقّى قائل نيست ، پُرحرف است ، پُرخور است ، پُرخواب است ، جاى نشستنش را در مجالس بلد نيست و امثال اينها . و امّا عيبگويى از لباس او عبارت از اين است كه مثلًا بگويى : آستينهايش گشاد است ، درازدامن است ، لباسهايش كثيف و چركين است و جز اينها . بدان كه غيبت كردن به زبان منحصر نمىشود ؛ بلكه غيبت زبانى از اين رو حرام شده كه سبب فهماندن عيب و نقص برادرت به ديگران و معرّفى كردن او به صفاتى است كه خوشش نمىآيد . بنا بر اين ، گوشه و كنايه زدن نيز مانند آشكارا گفتن است و با عمل اين كار را كردن ، مانند گفتن و اشاره و ايما و چشم و ابرو جنباندن و كنايه زدن و حركات دست است و خلاصه ، هر عمل و حركتى كه رساننده مقصود باشد ، داخل در غيبت است و با غيبت زبانى فرقى نمىكند . از عايشه روايت شده است كه گفت : زنى بر ما وارد شد . چون رفت ، من با دستم اشارهاى كردم ، يعنى قد كوتاه است . پيامبر خدا فرمود : " غيبتش را كردى " . تقليد و اداى رفتار ديگران را در آوردن ، مانند اين كه در راه رفتن اداى افراد لَنگ