نسبت به لذايذ زيانبار ، چنان بر انسانْ چيره شود كه رغبت طبيعى او تحت سيطره آن قرار گيرد ، به گونه‌اى كه خوددارى از لذايذ زيانبار ، نيازى به صبر و مقاومت نداشته باشد ؛ بلكه انسان ، ديگر ميلى نسبت به آنها در وجود خود ، احساس نكند . امام على عليه السلام در اشاره به اين حالت زيبا مىفرمايد : ما أحسَنَ بِالإِنسانِ ألّا يَشتَهِىَ ما لا يَنبَغى . « 1 » براى انسان ، چه زيباست كه آنچه را شايسته نيست ، نخواهد . هنگامى كه انسان به اين مرتبه و الا دست يافت و زاهد شد ، نسبت به اقبال و ادبار دنيا بىتفاوت مىگردد ؛ يعنى نه اقبال دنيا او را شادمان مىكند و نه ادبار دنيا او را اندوهناك مىنمايد ، چنان كه امام على عليه السلام در تبيين خصلت " زهد " مىفرمايد : الزُّهدُ كُلُّهُ بَينَ كَلِمَتَينِ مِنَ القُرآنِ ، قالَ اللّهُ سُبحانَهُ : " لّكَيْلَا تَأْسَوْاْ عَلَى مَا فَاتَكُمْ وَلَا تَفْرَحُواْ بِمَا ءَاتَلكُمْ " . « 2 » زهد ، در دو جمله از قرآن جمع شده است . خداوند سبحان مىفرمايد : " تا براى آنچه از دست شما مىرود ، افسوس نخوريد و براى آنچه به شما مىدهد ، شادمان نشويد " . و آنچه در تبيين زهد و تفاوت آن با صبر گفتيم ، در اين سخن نورانى امير مؤمنان ، خلاصه شده است : إنَّمَا النّاسُ ثَلاثٌ : زاهِدٌ ، و راغِبٌ ، و صابِرٌ . فَأَمَّا الزّاهِدُ فَلا يَفرَحُ بِالدُّنيا إذا أتَتهُ ، و لا يَحزَنُ عَلَيها إذا فاتَتهُ ، و أمَّا الصّابِرُ فَيَتَمَنّاها بِقَلبِهِ ، فَإِن أدرَكَ مِنها شَيئا صَرَفَ عَنها نَفسَهُ لِعِلمِهِ بِسوءِ العاقِبَةِ ، و أمَّا الرّاغِبُ فَلا يُبالى مِن حِلٍّ أصابَها أم مِن حَرامٍ . « 3 »

--> ( 1 ) . غرر الحكم : ح 9649 ، عيون الحكم و المواعظ : ص 479 ح 8806 . ( 2 ) . ر . ك : دنيا و آخرت از نگاه قرآن و حديث : ج 2 ص 42 ح 803 . ( 3 ) . ر . ك : دنيا و آخرت از نگاه قرآن و حديث : ج 2 ص 42 ح 805 .