ب گرفتن مزد تبليغ ، بدون درخواست آثار زيانبارى كه بدانها اشارت رفت ، هنگامى پديد مىآيند كه مبلّغ ، درست به عكسِ انبياى الهى عمل كند ؛ يعنى انبيا مىگفتند ما مزد تبليغ نمىخواهيم ؛ امّا او بگويد كه مزد تبليغ مىخواهد و با دين خدا مانند يك كالا معامله كند . امّا اگر مبلّغ ، درخواست مزد نداشته باشد ، ليكن مردم براى تأمين زندگىاش چيزى به وى اهدا كنند ، پذيرفتن آن منعى ندارد . در اين باره ، از امام صادق عليه السلام روايت شده است : المعلّم لا يعلّم بالأجر ، و يَقْبَلُ الهديةَ إذا اهدى إليه . « 1 » معلّم ، براى مزد تعليم نمىدهد ؛ امّا اگر هديه‌اى به او داده شود ، آن را قبول مىكند . همچنين حمزة بن حُمران ، روايت مىكند : سَمِعتُ الإمامَ الصّادِقَ عليه السلام يَقولُ : " مَنِ استَأكَلَ بِعِلمِهِ افتَقَرَ " . فَقُلتُ لَهُ : جُعِلتُ فِداكَ ! إنَّ في شيعَتِكَ وَ مَواليكَ قَوما يَتَحمَّلونَ عُلومَكُم وَيَبُثُّونها فى شيعَتِكُم ، فَلا يَعدَمونَ عَلى ذَلِكَ مِنهُمُ : البِرَّ وَ الصِّلَة وَالإِكرامَ . فَقالَ : " لَيسَ اولَئِكَ بِمُستأكِلينَ " . « 2 » شنيدم كه امام صادق عليه السلام مىفرمايد : " هر كس ، از راه علمش نان بخورد ، مستمند خواهد شد " . به ايشان گفتم : فدايت شوم ! ميان شيعيان و دوستداران شما گروهى هستند كه دانش‌هاى شما را فرا مىگيرند و آن را ميان شيعيانتان منتشر مىسازند و در مقابل ، از نيكى و انعام و هداياى آنان ، بىبهره نمىمانند . فرمود : " اينان ، كسانى نيستند كه [ از راه علم خود ] نان مىخورند " . نكته در خورِ توجّه ، اين است كه گرفتن پاداش تبليغ ، بدون درخواست آن ،

--> ( 1 ) . تهذيب الأحكام : ج 6 ص 365 ح 1047 . ( 2 ) معانى الأخبار : ص 181 ح 1 .