محمد الريشهري

37

حكمت نامهء پيامبر اعظم ص (فارسى)

محيط ، در قرآن و حديث برگرفته‌ها از ريشه " حوط " ، سيزده بار در قرآن كريم به خداوند نسبت داده شده است . صفت " مُحيط " سه بار به صورت " به آنچه مىكنند ، فراگيرنده است " ، دو بار به صورت " همه چيز را فراگيرنده است " ، يك بار به صورت " به آنچه مىكنيد ، فراگيرنده است " ، يك بار به صورت " و خدا ، فراگيرنده كافران است " ، و يك بار به صورت " از هر سو ، آنان را فراگيرنده است " ، به كار رفته است . در قرآن و احاديث ، خداوند ، محيط بر هر چيزى از جمله انسان‌ها دانسته شده است و اين احاطه ، از جهت علم و قدرت اوست ، چنان كه در آيه : " و خداوند ، به همه چيز ، احاطه علمى دارد " ، آمده است ، نه با ذاتش ؛ « 1 » چون مكان‌ها محدودند و جهت‌هاى چهارگانه آنها را در برگرفته‌اند و اگر [ احاطه خدا ] با ذاتش بود ، ذات خدا ، الزاما داراى جهت‌هاى چهارگانه مىشد ؛ يعنى خدا ، بالا و پايين و چپ و راست ، پيدا مىكرد . قرآن " آرى ! آنان در لقاى پروردگارشان ترديد دارند . آگاه باش كه مسلّماً او به هر چيزى احاطه دارد " . " و آنچه در آسمان‌ها و آنچه در زمين است ، از آنِ خداست ؛ و خدا ، همواره بر هر چيزى احاطه دارد " . " خدا ، همان كسى است كه هفت آسمان و همانند آنها ، هفت زمين آفريد . فرمان [ خدا ] در ميان آنها فرود مىآيد ، تا بدانيد كه خدا بر هر چيزى تواناست ؛ و به راستى دانش وى هر چيزى را در بر گرفته است " .

--> ( 1 ) به اين معنا كه ذات خدا در اشيا حلول كند .