محمد الريشهري
439
حكمت نامهء پيامبر اعظم ص (فارسى)
1290 . پيامبر خدا صلى اللّه عليه و آله : خداوندا ! . . . اى مهرورزترين كسى كه [ از او ] فرياد خواهند و اى كريمترين كسى كه [ از او ] درخواست كنند ! 3 / 27 رب واژهشناسى " رب " واژه " ربّ ( پروردگار ) " ، صفت مشبهّه از مادّه " ربب " است و در لغت ، به معناى دارنده و سرور و آفريننده و اصلاح كننده به كار مىرود . به گفته اهل لغت ، " رب " ، از " تربيت " برگرفته شده و " رببتُه " و " ربَّيتُه " به يك معنا هستند . هر گاه در لغت ، رب ، به غير خدا اطلاق گردد ، تنها برخى از معانىِ ياد شده ، از آن اراده مىشود . مثلًا " ربّ القوم " ، به معناى سرور قوم و " ربّ المال " ، به معناى دارنده مال است ؛ امّا بايد ببينيم كه درباره خداوند ، كدام معناى آن مقصود است . رب ، در قرآن و حديث رب ، از نامهاى پُر بسامد در قرآن و احاديث است . در قرآن كريم ، رب ، پس از نام " اللّه " ، پُر كاربردترين نام درباره خداست و بيش از نهصد بار ذكر شده است . هر گاه در كاربردهاى " ربّ " در قرآن و احاديث دقّت كنيم ، براى ما روشن خواهد شد كه همه معانىاى كه براى رب در لغت وجود دارد ، از آن ربوبيّت خداى سبحان قصد مىشود . بدين سان ، ربوبيّت خدا نسبت به موجودات جهان ، به اين معناست كه او جهان را آفريده و مالك و سرور و مولاى حقيقىِ آن است و اصلاح