در احاديث ، مباحث بسيارى در باب آفرينش و اسباب و ويژگىهاى ايجابى و سلبى آن ، آمده است . . . . و آنچه در اين مجموعه آمده ، بخشى از مباحث آفرينش است و مباحث باقى مانده در دانش‌نامه ميزان الحكمه ، زير عنوان " الخلقة ( آفرينش ) " خواهد آمد . احاديث بر آن‌اند كه دانش و اندازه‌گيرى و مشيّت ( خواست ) ، از مبادى خلقت است كه به معناى اصلى لغوى خلقت ، اشاره دارند . از مهم‌ترين ويژگىهاى آفرينش در احاديث ، نفى الگو و مادّه ازلى است ؛ يعنى خداوند سبحان ، اشياى جهان را بر پايه نمونه‌هاى ديرينه ايجاد نكرده است و فعل الهى ، محكوم نمونه‌ها و صورت‌هاى ديرينه ثابت نيست . از سوى ديگر ، خداوند متعال ، جهان را از مادّه و ريشه‌اى ديرينه و ناآفريده ، نيافريده است . از همين رو ، صورت و مادّه جهان ، هر دو حادث و نوپديدند . در آيات و احاديث ، گاه آفرينش از يك چيز درباره خداوند سبحان به كار رفته است ؛ مانند اين آيه : " انسان را از گِلى خشك ، چون سفال ، آفريد " . قرآن " همان كسى كه هر چيزى را كه آفريده است ، نيكو آفريده ، و آفرينش انسان را از گِل آغاز كرد " . " آن گاه ، نطفه را به صورت عَلَقه درآورديم . پس آن ، عَلَقه را [ به صورت ] مُضغه گردانيديم ، و آن گاه مضغه را استخوان‌هايى ساختيم ، بعد ، استخوان‌ها را با گوشتى پوشانيديم . آن گاه [ جنين را در ] آفرينشى ديگر پديد آورديم . آفرين باد بر خدا كه بهترينِ آفرينندگان است ! " . " آيا بَعْل را مىپرستيد و بهترين آفرينندگان را وا مىگذاريد ؟ ! " .