محمد الريشهري
359
حكمت نامهء پيامبر اعظم ص (فارسى)
3 / 11 بار واژهشناسى " بَرّ " و " بارّ " صفت " بَرّ ( نيكو كار ) " ، صفت مشبَّه و " بارّ ( نيكى كننده ) " ، اسم فاعل از مادّه " بَرر " است . ابن فارس مىگويد : برّ ، چهار اصلِ معنايى دارد : راستى ، اسم صوت ، خلاف دريا ( خشكى ) و گياه . . . . و اين سخن كه " هو يَبُرّ ذا قرابته ؛ او به نزديكان خود ، نيكى مىكند " ، [ از اصل اوّل است ] و معناىآن ، " راستى در محبّت " است . گفته مىشود : " رجل بَرّ و بارّ ؛ مرد نيكوكار و نيكى كننده " . فيّومى مىگويد : " بَرَرتُ والِدى " ، يعنى : از پدرم به خوبى اطاعت كردم و با او همراهى كردم و آهنگ امورى كردم كه خوش مىدارد و از ناخوشىهاىِ او پروا كردم . ابن اثير گفته است : در نامهاى خداوند و الا ، " بَرّ " ، يعنى مهربان بر بندگانش با نيكى و لطف خود . . . و " بِرّ " ، يعنى احسان و نيكى . بَر و بار ، در قرآن و حديث نام " بَرّ " به شكل " نيكى كننده مهربان " ، يك بار در قرآن كريم به كار رفته و در احاديث آمده است كه : خداوند بلندمرتبه ، به بندگانش نيكى كننده است ؛ بلكه از تمامى آفريدهها نيكى كنندهتر است : " اى نيكى كننده ، اى مهربان ! تو به من از پدرم و مادرم و از همه آفريدهها ، نيكوكارترى " . و نيز آمده است كه نيكىِ خداوند و الا بر بندگانش ، پيوسته است و نيكىِ او ، همواره در دوران زندگى بندگان ، شامل حال آنهاست و اميد مىرود پس از مرگ نيز