محمد الريشهري

349

حكمت نامهء پيامبر اعظم ص (فارسى)

جاودان ) " تعبير مىشود . بنا بر اين ، " باقى " از نظر واژه‌شناسى ، كسى است كه فناناپذير است و پايان و فرجامى ندارد و بر كرانه جاودانگى است . باقى ، در قرآن و حديث در قرآن كريم ، برگرفته‌ها از مادّه " بقى " در ارتباط با خداوند ، شش بار با اين تعابير به كار رفته‌اند : " و خداوند ، بهتر و پايدارتر است " ، " و وجه « 1 » شكوهمند و گرامى پروردگار تو ، پايدار مىماند " ، " و آنچه نزد خداست ، پايدار است " ، " و آنچه نزد خداست ، بهتر وپايدارتر است " و " و روزىِ پروردگار تو ، بهتر و پايدارتر است " . در احاديث ، ويژگىهاى زير براى اين صفت وارد شده‌اند : " پايدارِ بىسرآمد " ، " پايدارِ بدون مدّت " ، " پايدارِ هميشگىِ بدون پايان و نابودى " ، " پايدار پس از نابودى آفريدگان " ، " پايدار پس از هر چيزى " و " پايدارى كه از ميان نمىرود " . در حقيقت ، اين ويژگىها ، بيانگر همان معناى لغوى " باقى " اند و تأكيدى بر اين نكته‌اند كه كاربرد حقيقى و مطلق اين واژه ، تنها براى خداست . بدين سان ، بقاى ( پايدارىِ ) خداوند ، مشروط به هيچ شرطى نيست و او عز و جل پس از نابودى همه جهان

--> ( 1 ) . برخى از مفسّران ، " وجه اللّه " را به معناى ذات خدا دانسته‌اند . از شمارى احاديث ، استفاده مىشود كه " وجه اللّه " ، هر امر الهىاست كه انسان به وسيله آن به سوىخدا " توجّه " مىكند و روى مىآورد . بر اين پايه ، امورى همچون دين خدا واطاعت از خدا و امام ، از مصاديق وجه اللّه هستند ( ر . ك : نور الثقلين : ج 4 ص 145 و 146 ) .