محمد الريشهري
269
حكمت نامهء پيامبر اعظم ص (فارسى)
بخش دوم : نقش خداشناسى در زندگى اجتماعى خداشناسى ، به دليل اين كه زيربناى ارزشهاى اعتقادى ، اخلاقى و عملى است ، اصلىترين پايههاى جامعه نمونه انسانى نيز هست . به همين جهت ، نمىتوان از جامعهاى كه خدا را باور ندارد ، انتظار داشت ارزشهاى انسانى و در رأس آنها عدالت اجتماعى را رعايت نمايد . لذا امام رضا عليه السلام درباره فلسفه خداپرستى مىفرمايد : لِعِلَلٍ كَثيرَةٍ ، مِنها أنَّ مَن لَم يُقِرَّ بِاللّهِ عز و جل لَم يَتَجَنَّب مَعاصِيَهُ ، و لَم يَنتَهِ عَنِ ارتِكابِ الكَبائِرِ و لَم يُراقِب أحَدا فيما يَشتَهى و يَستَلِذُّ مِنَ الفَسادِ وَ الظُّلمِ . « 1 » به علّتهاى بسيار ؛ يك علّت آن كه به خدا اقرار نكند ، از نافرمانى او نپرهيزد و از ارتكاب گناهان كبيره ، باز نَايستد و هيچ كس را در آنچه از تباهى و ستم دوست مىدارد و لذّت مىبَرَد ، نپايد . بىترديد ، استقرار ارزشهاى اخلاقى در جامعه ، بدون زيربناى مذهبى و اعتقاد به خدا امكانپذير نيست . اگر جهان ، بىشعور و بىهدف باشد و عادل و ظالم ، و نيكوكار و بدكار ، همه با مرگ به يك نقطه مىرسند . با كدام دليل مىتوان جامعه را به رعايت ارزشهاى والاى انسانى ، عدالتخواهى ، ايثار و مبارزه باظلم و جنايت ، دعوت كرد ؟ چه دليلى دارد كه يكى فداى ديگران شود و ديگران ، فداى او نگردند ؟ از اين رو ، بايد گفت كه ماترياليسم ، مستلزم نفى ارزشهاى اخلاقى و پذيرفتن ارزشهاى اخلاقى ، مستلزم نفى ماترياليسم است . به عكس ، اعتقاد به خدا و هدفدارى جهان هستى ، زمينهساز جامعه برين و تكامل مادّى و معنوى انسان است و به فرموده آفريدگار جهان : " مَنْ كانَ يُرِيدُ ثَوابَ الدُّنْيا فَعِنْدَ اللَّهِ ثَوابُ الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ . « 2 » و هر كس پاداش دنيا را بخواهد ، پاداش دنيا و آخرت ، نزد خداست " . و اگر روزى جامعه بشر به طور شايسته با آفريدگار جهان پيوند بر قرار كند ، بهترين زندگىها را براى خود فراهم ساخته است . به اميد آن روز ! « 3 »
--> ( 1 ) علل الشرائع : ص 252 ح 9 ، بحار الأنوار : ج 3 ص 10 ح 23 . ( 2 ) . نساء : آيه 134 . ( 3 ) . ر . ك : توسعه اقتصادى بر پايه قرآن و حديث : بخش يكم / فصل پنجم : توسعه نويد داده شده در اسلام .