دعوت كرده‌اند ، حديث شريف " مَن عَرَفَ نَفسَه فقَد عَرَفَ رَبَّه " مورد توجّه دانشمندان ، بويژه اهل حكمت و عرفان قرار گرفته ، توجّه به چند مطلب در اين باره ، ضرور به نظر مىرسد . نگاهى به حديثِ " مَن عَرَفَ نَفسَه . . . " يك . سند حديث اين حديث شريف ، در منابع مختلف روايى نقل شده است ؛ امّا سند متّصل به اهل بيت عليهم السلام ندارد . گفتنى است كه اين حديث ، يكى از يكصد سخنى است كه ابو عثمان عمرو بن بحر جاحظ ( م 255 ق ) از سخنان كوتاه امير مؤمنان ، انتخاب كرده است و آن را مطلوبُ كلّ طالب من كلام أمير المؤمنين علىّ بن أبى طالب ناميده و در توصيف آن گفته است : هر سخنش با هزار سخن زيباى عرب ، برابرى مىكند . « 1 » بر اساس برخى روايات ، اين حديث ، پيش از اسلام نيز مطرح بوده و در صُحُف ادريس عليه السلام آمده است . از راغب اصفهانى نيز نقل شده كه در رساله " تفصيل النشأتين و تحصيل السعادتين " ، آورده است : قد رُوى إنّه ما أنزل اللّه من كتاب إلّا و فيه : " إعرِفْ نفسَكَ يا إنسان تَعرِفْ رَبَّكَ " . « 2 » روايت شده كه خداوند ، هيچ كتابى فرو نفرستاد ، جز آن كه در آن بود : " اى انسان ! خود را بشناس ، خدايت را مىشناسى " .

--> ( 1 ) . اين يكصد جمله را ابن ميثم بحرانى و نيز رشيد وطواط وعبد الوهّاب ، شرح كرده‌اند كه مجموعا در يك مجلّد ، به تصحيح و همّت مرحوم مير جلال الدين محدّث ارمَوى به طبع رسيده است ( ر . ك : هزار و يك كلمه : ج 3 ص 194 ) . ( 2 ) . هزار و يك كلمه : ج 3 ص 199 .