محمد الريشهري

206

حكمت نامهء پيامبر اعظم ص (فارسى)

سخنى در بطلان عقيده به امكان رؤيت خدا با چشم پيروان مكتب اهل بيت عليهم السلام بر پايه آموزه‌هاى قرآن و سنّت و حكم قطعى عقل و برهان ، بر اين باورند كه ديدار حسّى خداوند متعال ، ممتنع است . پيروان مكتب معتزله از اهل سنّت نيز مانند اماميه ، معتقد به عدم امكان رؤيت حسّى خداوند متعال هستند ؛ امّا اشاعره و گروهى از اهل حديث كه " مُشبّهه " و يا " حشويّه " ناميده مىشوند ، قائل به امكان رؤيت حسّى هستند ، با اين تفاوت كه حشويه ، قائل به جسم بودن خدا هستند ؛ امّا اشاعره به گفته قاضى ايجى ، معتقدند كه خداوند ، جسم نيست و در جهتى قرار ندارد و از اين رو ، شرايطى مانند : مواجهه و تأثّر حَدَقه و . . . ، محال است . با اين حال ، مىتواند مثل ماه شب چهارده ، بر بندگانش منكشف شود و به ديده در آيد ، چنان كه در احاديث ، وارد شده است . « 1 » تفاوت ديگر عقيده اشاعِره و حَشويه ، اين است كه حشويه مىگويند كه خداوند در دنيا و آخرت ، قابل رؤيت است ؛ « 2 » امّا اشاعره مىگويند كه خداوند ، تنها در آخرت با چشم ديده مىشود ؛ امّا لازمه رؤيت او جسم بودن او و تشبيه خالق به مخلوق نيست .

--> ( 1 ) . شرح المواقف : ج 8 ص 115 و 116 . ( 2 ) . الملل والنحل ، شهرستانى : ج 1 ص 150 .