محمد الريشهري

64

حكمت نامهء پيامبر اعظم ص (فارسى)

است . موضوع فصل بيست و سوم ، " دشنام " است با عناوينى چون : زشتى دشنام ، هشدار نسبت به دشنام دادن به مؤمن ، نهى از دشنام دادن به مردمان و پديده‌ها و . . . . " مسخره كردن " نيز موضوع فصل بيست و چهارم است ، با رواياتى درباره فرجام و پاداش استهزا كنندگان . موضوع مورد بحث بعدى ، " اسراف " است : نشانه‌هاى آن و آنچه اسراف پنداشته مىشود و اسراف نيست در فصل بيست و پنجم از آن سخن رفته است . در فصل بيست و ششم ، از آزمندى و ناهنجاريها و زيانهاى سخن رفته است و آنگاه فصل بيست و هفتم است احاديث درباره " ستم " و " ستمگرى " ، با معرّفى انواع ظلم ، نشانه‌هاى ظالم ، نهى از ياورىِ ظالم و تشويق به همكارى با مظلوم ، و . . . . موضوع فصل بعدى ، " سوء ظن " است و آن گاه سخن از " عُجب " است و اين كه عُجب ، عبادت را تباه مىكند و زمينه‌هاى هلاكت انسان را فراهم مىآورد . " شتاب‌زدگى " و زشتى آن ، و ستايش شتاب‌ورزى به نيكى و نيكىآفرينى در فصول بعدى عرضه شده است . " عذاب دادن " ، " شكنجه كردن " ، " تعصّب ورزيدن " ، مفهوم تعصّب و اين كه تعصّب ستودنى كدام است ، " فريبگرى " و " خيانت " ، " غرور " و " گردن‌فرازى " ، " غش " و " آلوده‌سازى " و آميختن سَره با ناسَره ، موضوعات مورد بحث بعدى هستند . موضوع " خشم " و آثار آن و اين كه خشم ، كليد همه زشتىهاست و خشم ، پاره آتش و آتشگيرانه شيطان است و اين كه نيرومندترين كسان ، آنان‌اند كه در هنگام خشم ، بر خويشتن چيره باشند و . . . اين همه ، در فصل سى و ششم است كه پس از آن ، احاديث مربوط به " غفلت " آمده است و آنچه زمينه غفلت را ايجاد مىكند و آنچه مانع از آن مىشود .