كسان انبوه ، سخنان آنان است كه گفته‌اند ، پراكنده‌اند و از طريق آنها با مردمان ، مكتب‌ها ، جريان‌ها و معارضانشان تعامل كرده‌اند . اين سخنرانى پاپ كه به گوشه‌اى از آن اشاره شد ، مىتواند بهترين دليل باشد بر اين كه سخنان آقاى پاپ و سخنانى از اين دست ، تهمتى بيش نيست و اين همه از يك سو ، حاكى از سخت‌ترين كينه‌ها عليه اسلام است و از سوى ديگر ، ريشه در توطئه‌ها و سياست‌هاى پيدا و پنهان امروزينِ " استكبار جهانى " و " صهيونيزم بين الملل " دارد . اكنون ، آنان و همه كسانى كه چشمانى باز دارند ، از شدّت نفوذ اسلام ، بويژه در نسل جوان به حيرت افتاده‌اند و در پى چاره‌جويى هستند ؛ امّا اين گونه موضعگيرىها ، بجز " آب در هاون كوبيدن " نخواهد بود . در نگريستن به اين بخش از حكمت‌نامه و سنجش آن با آنچه از شخصيت‌هاى بزرگ تاريخ گزارش شده ، نشانگر آن است كه هيچ كس چونان پيامبر بزرگوار اسلام ، خِرد و خِردمندى را نستوده و بدان سان كه آن بزرگوار انديشه‌ورزى را ارج نهاده ، هيچ كس ارج ننهاده است و هيچ مكتبى تا بدين پايه و بدان گونه كه اسلام ، خود را بر پايه عقل و بنياد منطق استوار مىداند ، بر عقل و منطق تكيه نكرده است . از نگاه پيامبر خدا ، خِرد ، امانت الهى و حجّت خداوند بر انسان ، و ميزان شناخت حق و باطل است : و كُن مَعَ الحَقِّ حَيثُ كانَ ، و مَيِّز مَا اشتَبَهَ عَلَيكَ بِعَقلِكَ ؛ فَإِنَّهُ حُجَّةُ اللّهِ عَلَيكَ ، وَديعَةٌ فيكَ ، و بَرَكاتُهُ عِندَكَ . . . . « 1 » با حق باش ، هر جا كه باشد . و آنچه را [ از عقايد و اخلاق و اعمال ] بر تو مشتبه مىشود ، با خردت جدا ساز ؛ زيرا خرد ، حجّت خدا بر تو و امانت او در نزد تو و

--> ( 1 ) الفردوس : ج 5 ص 318 ح 8307 ؛ تيسير المطالب : ص 367 .