محمد الريشهري
64
حكمت نامهء پيامبر اعظم ص (عربى)
است . موضوع فصل بيست وسوم ، " دشنام " است با عناوينى چون : زشتى دشنام ، هشدار نسبت به دشنام دادن به مؤمن ، نهى از دشنام دادن به مردمان وپديدهها و . . . . " مسخره كردن " نيز موضوع فصل بيست وچهارم است ، با رواياتى درباره فرجام وپاداش استهزا كنندگان . موضوع مورد بحث بعدى ، " اسراف " است : نشانههاى آن وآنچه اسراف پنداشته مىشود واسراف نيست در فصل بيست وپنجم از آن سخن رفته است . در فصل بيست وششم ، از آزمندى وناهنجاريها وزيانهاى سخن رفته است وآنگاه فصل بيست وهفتم است أحاديث درباره " ستم " و " ستمگرى " ، با معرّفى أنواع ظلم ، نشانههاى ظالم ، نهى از ياورىِ ظالم وتشويق به همكارى با مظلوم ، و . . . . موضوع فصل بعدى ، " سوء ظن " است وآن گاه سخن از " عُجب " است واين كه عُجب ، عبادت را تباه مىكند وزمينههاى هلاكت انسان را فرآهم مىآورد . " شتابزدگى " وزشتى آن ، وستايش شتابورزى به نيكى ونيكىآفرينى در فصول بعدى عرضه شده است . " عذاب دادن " ، " شكنجه كردن " ، " تعصّب ورزيدن " ، مفهوم تعصّب واين كه تعصّب ستودنى كدام است ، " فريبگرى " و " خيانت " ، " غرور " و " گردنفرازى " ، " غش " و " آلودهسازى " وآميختن سَره با ناسَره ، موضوعات مورد بحث بعدى هستند . موضوع " خشم " وآثار آن واين كه خشم ، كليد همه زشتىهاست وخشم ، پاره آتش وآتشگيرانه شيطان است واين كه نيرومندترين كسان ، آناناند كه در هنگام خشم ، بر خويشتن چيره باشند و . . . اين همه ، در فصل سى وششم است كه پس از آن ، أحاديث مربوط به " غفلت " آمده است وآنچه زمينه غفلت را ايجاد مىكند وآنچه مانع از آن مىشود .