حكيم ابوالقاسم فردوسى

1153

شاهنامه فردوسى (بر اساس چاپ مسكو) (فارسى)

چه گويد كنون مرد روشن روان * ز راى جهاندار نوشين روان چو سال اندر آمد بهفتاد و چار * پر انديشهء مرگ شد شهريار جهان را همى كدخدايى بجست * كه پيراهن داد پوشد نخست دگر كو بدرويش بر مهربان * بود راد و بىرنج روشن روان پسر بد مر او را گرانمايه شش * همه راد و بينا دل و شاه فش به مردى و فرهنگ و پرهيز و راى * جوانان با دانش و دلگشاى از ايشان خردمند و مهتر بسال * گرانمايه هرمزد بد بىهمال سرافراز و بادانش و خوب چهر * بر آزادگان بر بگسترده مهر بفرمود كسرى به كار آگهان * كه جويند راز وى اندر نهان نگه داشتندى بروز و بشب * اگر داستان را گشادى دو لب ز كارى كه كردى بدى يا بهى * رسيدى بشاه جهان آگهى ببوزرجمهر آن زمان شاه گفت * كه رازى همى داشتم در نهفت ز هفتاد چون ساليان در گذشت * سر و موى مشكين چو كافور گشت چو من بگذرم زين سپنجى سراى * جهان را ببايد يكى كدخداى كه بخشايش آرد بدرويش بر * ببيگانه و مردم خويش بر ببخشد بپرهيزد از مهر گنج * نبندد دل اندر سراى سپنج سپاسم ز يزدان كه فرزند هست * خردمند و دانا و ايزد پرست و ز ايشان بهرمزد يازان ترم * براى و بهوشش فرازان ترم ز بخشايش و بخشش و راستى * نبينم همى در دلش كاستى كنون موبدان و ردان را بخواه * كسى كو كند سوى دانش نگاه بخوانيدش و آزمايش كنيد * هنر بر هنر بر فزايش كنيد [ پرسش موبدان از هرمزد و پاسخ دادن او ] شدند اندران موبدان انجمن * ز هر در پژوهنده و راى زن جهانجوى هرمزد را خواندند * بر نامدارانش بنشاندند نخستين سخن گفت بوزرجمهر * كه اى شاه نيك اختر خوب چهر چه دانى كزو جان پاك و خرد * شود روشن و كالبد بر خورد چنين داد پاسخ كه دانش به است * كه داننده بر مهتران بر مه است بدانش بود مرد را ايمنى * ببندد ز بد دست اهريمنى دگر بردبارى و بخشايشست * كه تن را به دو نام و آرايشست بپرسيد كز نيكوى سودمند * بگو از چه گردد چو گردد بلند چنين داد پاسخ كه آنك از نخست * بنيك و بد آزرم هر كس بجست بكوشيد تا بر دل هر كسى * ازو رنج بردن نباشد بسى چنين داد پاسخ كه هر كس كه داد * بداد از تن خود همو بود شاد نگه كرد پرسنده بوزرجمهر * بدان پاك دل مهتر خوب چهر به دو گفت كز گفتنى هرچ هست * بگويم تو بشمر يكايك بدست سراسر همه پرسشم يادگير * بپاسخ همه داد بنياد گير سخن را مگردان پس و پيش هيچ * جوانمردى و داد دادن بسيچ اگر ياد گيرى چنين بىگمان * گشادست بر تو در آسمان