و به سبب اختلاف عادتهاى مردمان و نزديكى و دورى از مواضع و منازل خويشان مختلف مىشود ، پس بعضى از خويشان نزديك كه به حسب صورت و مكان دور باشند ايشان را تسلّى توان نمود به سلام و پيغام ، و بعضى كه نزديك باشند به حسب محل و مكان با ايشان تردّد و ملاقات بايد نمود ، و بعضى از خويشان نزديك را نيز كه متعارف در شأن ايشان نيز سلام و پيغام باشد ، باز اكتفا به همان توان نمود . چنان چه در حديث وارد است كه « بلّوا أرحامكم ولو بالسلام » « 1 » يعنى : تر و تازه داريد اقرباى خود را اگرچه به سلام باشد ، و اين كنايه باشد از كمترين مرتبه و مقدار صله است . و بنا بر اين نقل جميع مراتب و مقدار صلهء رحم متعيّن و منضبط نيست ، پس رحمى باشد كه او را به مال و جاه رعايت بايد نمود ، و رحمى باشد كه به مجرّد سلام و كلام توان اكتفا نمود . و احاديث در باب صلهء رحم بسيار است ، مثل حديث « اوصي الشاهد من امّتي والغائب منهم و من في أصلاب الرجال وأرحام النساء إلى يوم القيامة أن يصل الرحم ، وإن كانت منه على مسيرة سنة ، فإنّ ذلك من الدين » « 2 » . يعنى : وصيت مىكنم مر شاهد از امّت خود و غائب را ، و جمعى كه در پشت مردان و رحم زنان باشند تا روز قيامت ، به اين كه رعايت صلهء رحم بكنند اگرچه آن رحم دور باشد از ايشان به مسافت يك سال راه كه آن از جملهء دين است . و روايت است از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام كه شخصى نزد حضرت رسالت صلى الله عليه و آله آمد و گفت : يا رسول اللَّه أخبرني ما أفضل الإسلام ؟ قال صلى الله عليه و آله :

--> ( 1 ) عوالى اللآلى 1 : 255 و 290 . ( 2 ) اصول كافى 2 : 151 ح 5 .