كر ، فرنگى باشد يا هندو مسلمان يا يهود ، عروسى باشد يا عزا صدا را نامحرم بشنود يا نشنود و بعد از احاطه و تأمل نمودن و تعمّقِ نظر در كلمات لغويين در معنى غنا ظاهر مىشود كه صوت حَسَن غناست كما اينكه كلام صحاح در معنى لحن و غرد و طرب ذكر شد . و جمعى مثل محقّق سبزوارى و صاحب مفتاح الكرامة تصريح به اين نموده اند و عرف هم مؤيّد اين است كه مىگويند آواز خوب ، آواز بد . و مخفى نماناد كه اهل هر مملكتى لهجهء مخصوصى دارند مثلًا اهل حجاز با اهل هند يا عراق و آذربايجان و فرنگستان تفاوت بسيار دارند از يكديگر در سرود و خوانندگى و علماى حكمت به اعتبار تناسب آوازها با يكديگر و كمّيت زمان و حركات و سكنات كه در ميان آوازها افتد ، آن را علم موسيقى ناميده اند و يكى از اصول چهارگانهء علم رياضى شمرده اند و معيّن است تا ملاحظهء اين تناسب و حركات و سكنات نشود صوت حسن نگويند . و محصَّل كلام آنكه صوت حسن غناست . و آنچه از ادلَّهء منع از غنا ظاهر مىشود حركت صوت مرجِّع فيه است بر سبيل لهو مصوِّت به ، چه قرآن باشد چه كلام ديگر و غناى در حُداء و عرايس با آنكه صوت لهوى است به دليل خاص متمسّك به جواز آن شده اند فكلُّ ما لا يُعَدُّ لهواً منه فليس بحرامٍ و گمان نمىرود كه كسى فتوا بدهد به حرمت صوت حَسَنِ غير لهوى . و اخبار به مدح صوت حسن و اينكه از اوصاف انبيا و ائمّه و اجمل جمال است و استحباب قرائت قرآن و دعا به آن و اينكه زيور و زينت قرآن است ، بسيار وارد شده و اطلاق اخبارِ منع مقيّد مىشود به اخبارى كه صريح است در رفع بأس اگر مقرون به معصيتى يا مقدمهء معصيتى واقع نشود يا آنكه منضم به مزامير نباشد و حلال است كسب مغنّيه اگر نامحرمى نشنود .